Od Hanzy do Unii Europejskiej

Holandia jest krajem handlowców już od średniowiecza. Tak jak Unia Europejska ma swoje źródła w Beneluksie, tak samo pierwsza unia handlowa w Europie - Liga Hanzeatycka (w skrócie Hanza) - miała swe początki w XII-wiecznych Niderlandach.

Danzig guldenW średniowieczu istniała już unia handlowa w basenie Morza Śródziemnego i na jej wzór powstała unia kupców z dużych miast portowych z obszaru Bałtyku i Morza Północnego. Powstająca już od XII wieku unia miast hanzeatyckich była zdecydowanie największą i najskuteczniejszą unia do czasu Unii Europejskiej. Do Hanzy należały dziesiątki miast Niemiec, Holandii, Polski, Norwegii i państw Bałtyckich. Wymienianie państw jest trochę mylące ponieważ w tych czasach dzisiejsze pojęcie państw nie istniało a miasta hanzeatyckie tworzyły właściwie jedno państwo gdzie funkcjonowała podobna kultura i język germański. Kupcy z Amsterdamu, Krakowa, Bergen, Hamburga i Gdańska mówili może różnymi dialektami ale rozumieli się dobrze.

W tamtych czasach nie istniały granice w dzisiejszym zrozumieniu i Europa dzieliła się na regiony jak Westfalia, Saksonia, Śląsk, Bohemia, Prusy, Ruś czy Mazowsze. Miasta powstawały w Polsce od XIV wieku na prawie magdeburskim co miało zasadnicze znaczenie kto i z jakiego stanu w tym mieście mógł mieszkać. Dlatego wiele miast leżących w dzisiejszej Polsce (i dalej na wschód) prędzej można było wówczas zaliczyć do germańskiego kręgu kulturowego.

Początkowo, w XII wieku, liga handlowa powstała w Niderlandach i z czasem rozszerzał się na niemieckie miasta i dalej na wschód wzdłuż wybrzeży morza i dużych rzek. Holendrzy już wcześniej wywietrzyli złotą żyłę dobrego biznesu nad Wisłą i Gdańsk stał się ich matką handlu.

większe miasta hanzeatyckie

Miasta należące do ligi hanzeatyckiej wspierały się ekonomicznie, chroniły swoje terytorium handlowe, utrudniając handel niezrzeszonym miastom. Była to w pewnym sensie ponadnarodowa kompania z monopolem handlowym na wielkim obszarze Europy. Hanza szybko się rozrastała i dołączało do niej coraz więcej miast Europy aż w XV wieku Europa liczyła 70 miast hanzeatyckich.

Do bardziej znanych miast hanzeatyckich w Europie należały: Lubeka, Brunszwik, Kolonia (D), Bergen (N), Brugia (B), Gdańsk (PL), Nowogród, Kaliningrad, Smoleńsk (RU), Kowno (LT), Ryga (EST), Tallin (LV).

Co ciekawe, że struktura handlowa generalnie w wielu przypadkach nie zmieniła się do dzisiaj. Handlowano generalnie surowcami, kupując je tanio na wschodzie Europy i sprzedając drogo na zachodzie. Ważnymi produktami było: sól, ryby, zboże, drewno, piwo, wino, oliwa, sukno, wosk i futra. W centralnej i wschodniej Europie istniało duże zapotrzebowanie na flamandzkie sukno za to do zachodniej Europy sprowadzano zboże, futra i wosk pszczeli, drewno, węgiel drzewny. W późniejszych wiekach ten cały handel praktycznie opanowali Holendrzy czym się walnie przyczynili do zaniku roli unii Hanzeatyckiej. Gdańsk i Amsterdam stał się jednym z najważniejszych i najbogatszych portów XVII-wiecznej Europy gdzie handel kwitł wyśmienicie i holenderski gulden był walutą światową.

Europa XV wiek

Miasta hanzeatyckie na terytorium dzisiejszej Polski: Chełmno, Gdańsk, Szczecin, Elbląg, Toruń, Wrocław, Kraków.
W Niemczech: Dortmund, Hamburg, Hanower, Kolonia, Lubeka, Magdeburg, Rostok, Bremen.
W Holandii: Kempen i Deventer.

Liga Hanzeatycka nie przeżyła wojny trzydziestoletniej (1648) w której za łby wzięły się wszystkie ówczesne potęgi Europy, właśnie na terytorium Hanzy, spierając się czyja religia jest lepsza. Ale w tym czasie Holendrzy mieli już znacznie lepszy biznes do zrobienia za oceanami.

Nowa Hanza?

Czytam właśnie (2018) spekulacje, że gdy z powodu Włoch (i kilku innych; Hiszpania, Francja) Niemcy wycofają się z Euro w 2022 r. (?) to i Unia upadnie. Europa wróci się do średniowiecza; powstanie nowa unia hanzeatycka z Holandią, Niemcami, Skandynawią i krajami bałtyckimi a nową monetą będzie talar (moneta hanzy, protoplasta daaldera i dolara).