Wisła - przebrzmiała polska chwała

Wisła wraz ze swoim dorzeczem była niegdyś wspaniałym szlakiem handlowym, drogą transportową przynoszącą pomyślność i dobrobyt Europie. Uderzającym jest, że obszar dorzecza Wisły to też historyczny obszar zamieszkały przez polski lud. Jednak Wisła i jej dorzecze miały większe gospodarcze znacznie dla Holandii niż dla Polski.

Jeszcze po wojnie Wisła odgrywała rolę w polskiej gospodarce. Ale nie długo. Żegluga na Wiśle zamierała w czasach PRL-u.

Wisła

Z tak olbrzymiego obszaru środkowej Europy jakim było dorzecze Wisły (ok. 200 tys. km²) spławiano produkty rolne i drewno do Bałtyku. Od Krakowa do Gdańska płynęły Wisłą poszukiwane na Zachodzie towary.

Wisła

Poniżej kadry z filmu Aleksandra Forda "Ludzie Wisły" - dokument z roku 1938.

Wisła 1938 rok

Wisła 1938 rok

Wisła 1938 rok

Mariensztat w 1965

Urodziłem się nad Wisłą. W szpitalu na Karowej stojącego nad rzeką do dziś. Z okien naszej kamienicy widać było Wisłę. Mariensztat - stat/miasto Maryi. Moja szkoła stała na brzegu Wisły.

Wybrzeże Wisły były miejscem naszych dziecięcych zabaw. Wtedy jeszcze nie rozumiałem, że kamienie które rzucaliśmy do wody to był gruz zniszczonego miasta. W trawie leżały kawałki granitowych kolumn; resztki zamku - świetne miejsce zabaw w chowanego. Pamiętam, że 50 lat temu na Wiśle pływały jeszcze barki. Do nabrzeża dobijały jeszcze barki z węglem. Rzeka miała jeszcze znaczenie ekonomiczne. Każdej zimy trwała walka o utrzymanie mostu w Wyszkowie zagrożonego spływającą krą. Lodołamacze i saperzy utrzymywali drożność drogi śródlądowej. Pogłębiarka była także stałym elementem na środku Wisły.

Już od dawna nie widziałem żadnej barki na Wiśle ani żadnych innych oznak istnienia transportu rzecznego.

Wisła

Warszawa

To miasto powstało dzięki średniowiecznej żegludze śródlądowej. Od początku istnienia Warszawy istniały tam porty rzeczne. Od XV wieku na Solcu, na Czerniakowie i ostatni na Pradze. W roku 1573 zbudowano na Wiśle pierwszy most który należał wówczas do najdłuższych mostów na świecie. Nie przypadkowo w okresie gdy rozwinął się holenderski handel na Bałtyku (zobacz Moedernegotie, XVI wiek) buduje się i rozkwita Warszawa.

Dzisiejsza praska dzielnica Warszawy; Saska Kępa była kiedyś wyspą na Wiśle i nosiła nazwę Kępa Olenderska. Obszar ten został zagospodarowany i zamieszkały przez holenderskich osadników którzy według umowy zawartej na warszawskim ratuszu 4 kwietnia 1629 wydzierżawiali te podmokłe grunty od miasta. Wkrótce tereny te zaczęto nazywać Kępą Holenderską (lub Olenderską), a po przejściu w dzierżawę Sasów - Saską Kępa. Obok Saskiej Kępy wyrósł port praski. Tak do roku 1945. Tak jak w wielu innych dziedzinach, także ekonomia i handel coraz bardziej traciły swą funkcję w Polsce Ludowej.

Wisła ze swoją funkcją krwiobiegu ekonomicznego Polski pomału zastygała w ruchu. W roku 1980 port praski zamknięto. Dziś jest to już tylko rzeka zagrażająca czasami powodzią.

Wisła

W kolejnych dniach ukaże się seria artykułów o tym jaką wielką rolę grała Wisła w powstawaniu holenderskiego dobrobytu.