Symbole tożsamości narodowej

Przez długi czas twórczość Rembrandta nie była doceniana. Jego obrazy uważano za zbyt ciemne, zbyt realistycznie, nie wystarczająco podnoszące na duchu. Ale w dziewiętnastym wieku odkryto go na nowo: Rembrandt doskonale sprawdził się jako nowy bohater narodowy Niderlandów.

Uznanie dla artysty i moda na obrazy Rembrandta osiągnęła szczyt za jego życia, około 1650 roku. Później przyszły nowe mody i przez kolejne 200 lat Rembrandt popadł w zapomnienie. Zresztą był bardziej sławny za granicą niż we własnym kraju. Holendrzy nie mieli jeszcze wówczas wielkiego mniemania o niderlandzkich malarzach. Dopiero dziewiętnastowieczny nacjonalizm i zagraniczna popularność Rembrandta wydobyły go z zapomnienia.

    Rubens Antwerpia
    Pomnik Rubensa na centralnym placu w Antwerpii.

    Duma narodowa: wasz Rubens nasz Rembrandt!

    Ponowne odkrycie Rembrandta zawdzięczamy sytuacji politycznej w Europie XIX wieku. W roku 1830 południowe prowincje odłączyły się od Królestwa Niderlandów. Nowo powstałe państwo - Belgia - potrzebowało własnych symboli narodowych, więc w Antwerpii w roku 1840 odsłonięto pomnik Rubensa - malarza z tego miasta. 

      Rembrandt Amsterdam
      Pomnik Rembrandta na placu nazwanym jego imieniem w Amsterdamie.

      Niderlandy nie mogły być gorsze, więc wyciągnięto z zapomnienia Rembrandta i w roku 1852 na Rynku Maślanym w Amsterdamie stanął jego pomnik. Sam rynek przemianowano z czasem na Plac Rembrandta (Rembrandtplein). Niedługo  po tym w roku 1906 niezwykle uroczyście Holandia obchodziła 300. rocznicę urodzin artysty. Tak na początku XX wieku powstała światowa legenda i popularność Rembrandta, trwająca w zasadzie do dzisiaj o czym najlepiej świadczą ceny jakie osiągają na aukcjach jego obrazy. W XXI wieku jest już kilku malarzy droższych od Rembrandta. 

        Europa XIX wiek
        Podział Europy na początku XIX wieku.

        Naród: twór XIX wieku

        W XIX wieku po Europie przeszła pierwsza fala nacjonalizmu i gwałtowne zapotrzebowanie na symbole narodowe. Przez Zachodnią Europę przelała się mieszczańska rewolucja (Wiosna Ludów 1848) której efektem było powstanie Zjednoczonej Rzeszy Niemieckiej, Zjednoczonych Włoch, Republiki Francuskiej i Austro-Węgier.

        W tym czasie w Polsce odsłonięto pomnik Kopernika w Warszawie (1830), Mickiewicza w Krakowie i Warszawie (1898) i Chopina w Łazienkach. 

        27 maja 1852 r. tysiące Amsterdamczyków przybyło na Rynek Maślany (Botermarkt), gdzie w obecności króla Wilhelma III odsłonięto pomnik Rembrandta a obok zasypano kanał i na powstałym placu odsłonięto pomnik holenderskiego męża stanu Thorbecke w 1876. Plac nazwano jego imieniem Thorbeckeplein. Cała Europę ozdobiono pomnikami Dumy Narodowej. Szczególnie odwieczni wrogowie: Niemcy i Francuzi prześcigali się w monumentach tożsamości narodowej. W końcu rezultatem wynalazku "tożsamości narodowej" były wielkie wojny światowe.

        Stawianie posągów bohaterom narodowym było wówczas popularną rozrywką w całej Europie - niektórzy kpiąco mówili o prawdziwej "statuomanii" w Europie. Odkrywano tożsamość narodową przy pomocy brązowych lub marmurowych posągów dawnych bohaterów. W XIX wieku ustanawiano także hymny, herby i flagi narodowe. 

        Przeczytaj także: