Wodny słownik holendersko-polski

Jeśli to prawda, że Eskimosi mają dziesiątki słów na określenie form śniegu, tak Holendrzy mają także dziesiątki słów na określenie wody. Woda formowała w dużej części charakter tego narodu i z wodą mają Holendrzy specjalny związek. Woda (water) występuje w conajmniej 500 holenderskich rzeczownikach złożonych.

Wiele z poniższych słów jest w codziennym użyciu w Holandii i niekoniecznie w tym "wodnym" znaczeniu.

Wodny słownik holendersko-polski:

Aam - naturalne zbiorniki wodne (także ama lub ame jak Ameland).
Aar - rzeczka (jak w Ter Aar, Kortenaar).

Bagger - szlam, muł z dna
Beek - strumień
Boezem - rezerwuar na nadmiar wody z polderów
Brak - zmieszana morska i słodka woda
Branding - spienione fale morskie łamiące się na płyciźnie
Broek - bagno (jak np. w Bossche Broek)

grobla i kanał melioracyjny

Dam - tama
Dijk - wał przeciwpowodziowy, grobla - jedno z najpopularniejszych, typowych holenderskich słów. Rozróżniamy dwa rodzaje grobli; letnią i zimową (zomerdijk i winterdijk). Letnia grobla (niska) utrzymuje rzekę w ryzach latem przy niskim poziomie wody. Zimowa grobla jest znacznie wyższa, znajduje się poza terenem zalewowym (uiterwaard) i chroni kraj przed powodzią. Zimową groblą ciągnie się najczęściej droga wzdłuż rzeki.
Donk - wzniesienie, piaszczysta łacha na rzece.
Droogmakerij - duży podmokły lub całkowicie zalany obszar poddany osuszeniu (bemalen) w celu uzyskania polderu. Aż 95% europejskich "droogmakerijen" znajduje się w Niderlandach.
Duinwater - woda pitna uzyskiwana z wydm

Eb - odpływ morza (także laagtij)

Gemaal - pompa, urządzenie do przepompowywania wody na wyższy poziom. W przeszłości służyły do tego holenderskie wiatraki, od roku 1850 maszyny parowe a od roku 1900 coraz częściej motory spalinowe i elektryczne.
Gent - miejsce gdzie schodzą się dwie rzeki
Getijden - pływy morskie (przypływy i odpływy)
Geul - wąska i głęboka droga wodna, zagłębienie lądu lub dna.
Goor - błoto, szlam, muł
Greppel - rów, najczęściej przydrożny
Gracht - kanał lub fosa wokół zabudowań, służący jako kanał ściekowy i transportowy (także singel, ringgracht, slotgracht, vestinggracht)

Hei - najgłębszy punkt
Heul - otwór w wale przeciwpowodziowym (grobli).

Kanaal - kanał czyli duża, sztucznie wykonana droga wodna dla statków i barek.
Kolk - wir
Kreek - mała spokojna woda, zakole, ruczaj
Kwel - woda przeciekająca przez rzeczne wały ochronne, także źródło wód podskórnych

Maren - małe stróżki wody wpływające lub wypływające z nisko położonego lądu do morza pod wpływem morskich pływów.
Meander - meandrować, strumień płynący zakolami
Meer - jezioro
Mui - silny strumień wody morskiej wypływający z lądu, pomiędzy wydmami w czasie odpływu.

Nol - wydma czołowa, falochron, wał morski
Normaal Amsterdams Peil (NAP) - Normalny Amsterdamski Poziom - holenderski standard umownego poziomu morza.

Oever - brzeg (także "stade")
Opvaart - wpływ do rzeki

Plas - płytka woda, kałuża, płytkie jezioro.
Poel - płytka bagnista, błotnista woda
Priel - wgłębienia w dnie morskiej płycizny wysychające przy odpływie.

Rak - prosta droga wodna, prosty odcinek rzeki (np. dzisiejszy Damrak)
Reet - strumyki ściekającej wody poza obszarem obwarowanym wałami
Run, rijn, rin - nazwa płynącej wody (stąd nazwa Renu)
Rivier - rzeka
Rijp - szron

odpływ - rzeczka w morskim dnie

Singel - fosa wokół miasta, także gracht.
Slenk - strugi wodne w piasku
Slik - szlam (także bagger, prut, slib, slijk, blubber, modder), także błotniste dno morskie przy odpływie.
Sloot - rów melioracyjny, większy niż greppel - najczęściej spotykany w Holandii i przez nas nazywany "kanałem".
Spijk - półwysep na rzece (np. w nazwie Spijkenisse)
Sprang, sprank - dopływy rzeczne
Springtij, Springvloed - mocny przypływ w czasie gdy słońce i księżyc stoją na jednej linii powodując większe niż zwykle przyciąganie, z reguły raz na 14 dni.
Spui - strumień wody. Słowo często używane jako czasownik "spuien" przy wypompowywaniu lub wlewaniu wody, lub wody z piaskiem.
Stuw - sztuczne podnoszenie poziomu wody.

Terp - sztuczne stworzone wzniesienie na podmokłym gruncie pod zabudowę.
Tocht - wycieczka, ekspedycja, także: rejs, wyprawa
Trecht - miejsce przepraw przez rzekę ((np. Utrecht, Dordrecht, Maastricht)
Trekgat -jezioro powstałe po wydobyciu torfu z torfowiska.

Uiterwaard - pas zalewowy wzdłuż brzegu rzeki (między letnim i zimowym wałem przeciwpowodziowym 'dijk')

grobla morska

Vaart - kanał żeglugowy, żegluga
Ven - jeziorko na wrzosowiskach
Verhang - względna różnica prądu/poziomu wody wyrażana w metrach na kilometr
Verlaat - m.in. wdzierająca się woda, wpływ wody.
Verval - różnica poziomu wody między dwoma punktami w rzece
Vijver - staw
Vliet - płynąca woda
Vloed - przypływ morza (także hoogtij), przeciwieństwo eb.

Wad - płytkie łachy piasku w morzu, głównie na Morzu Wattowym (Waddenzee)
Wassend water - szybko wzrastający poziom wody z groźbą powodzi
Watering - kanał melioracyjny
Wiel - jeziorko pozostałe po powodzi w wyniku przerwania wałów

Zandvag - sztuczna regulacja prądów morskich niosących ze sobą piasek w celu usypania piaszczystej łachy w wyznaczonym miejscu.
Zwin - głęboka zatoczka, fjord