Kościół w Polsce i na Zachodzie

Na rozstaju polskich dróg stoi krzyż z Jezuskiem. Całość pstrokato ustrojona sztucznymi kwiatami. Tak sztucznymi jak Polaków wiara.

W roku 2025 nie może być większego kontrastu religijnego pejzażu Holandii i Polski. Gdy w Holandii instytucja kościoła ma już tylko kilka procent wiernych to polskie odrodzenie kościoła, jego obrzędy, wpływy i władza przypomina bardziej kościół prawosławny za Bugiem. Wraz ze śmiercią polskiego papieża więdną kontakty z Watykanem który pod przywództwem papieża Leona XIV próbuje jeszcze ratować światowy Kościół Katolicki. 

Paradoksalnie amerykański Netflix zrobił w grudniu 2019 r., jednym filmem "Dwóch papieży" (The Two Popes), więcej dla popularyzacji Kościoła Katolickiego niż Jan Paweł II w czasie całego swojego pontyfikatu.

Trzy etapy Zachodniej Cywilizacji

Zachodnia Cywilizacja przeszła trzy historyczne etapy od katolicyzmu do kompletnej sekularyzacji:

• Protestantyzm wyeliminował instytucję kościoła.
• Liberalizm wyeliminował Chrześcijaństwo.
• Komunizm wyeliminował duszę.

Tymczasem w Polsce od 1990

Gdy w Polsce z wielkim rozmachem zaczęto stawiać tysiące nowych świątyń i monumentalnych bazylik. Gdy imieniem papieża nazwano główne ulice i place wszystkich miast w Polsce. Gdy pomniki Jana Pawła II w karykaturalny sposób zastąpiły pomniki przywódców proletariackiej rewolucji. Gdy przy wjeździe do Polski zagranicznych gości wita 33-metrowy Chrystus a jedną z najpopularniejszych stacji radiowych jest radio kościoła katolickiego "Maria". Gdy więc to się przystawi do Zachodniej Europy, jakże ostro widać kontrast świadomości religijnej.

Nigdzie nie ma więcej kłamstw niż na spowiedzi.

Gdy w Polsce Kościół Katolicki po 1990 r. faktycznie zawładnął krajem czyniąc Polskę praktycznie państwem wyznaniowym - w tym samym czasie Zachód szybkimi krokami wychodzi z Kościoła. Wychodzi z Kościoła Katolickiego w pierwszym rzędzie ale i kościoły protestanckie nie omija olbrzymi ubytek wiernych. Już dziś kościoły Beneluksu świecą w niedzielę pustkami i z trudem zbierają garstkę staruszków na jedna mszę w tygodniu. Szacuje się, że w Beneluksie od roku 2020 odprawianie mszy w kościołach należy do wyjątków, specjalnych okazji lub dla mniejszości narodowych jak Surinamczycy czy Polacy - tak licznie już zamieszkujący Beneluks. Polacy posiadają własne parafie i według portalu Polonia.nl w 2022 r. w ok 40 kościołach kraju odbywały się polskie msze.

Kościoły na sprzedaż

Na nic zdały się starania holenderskich księży aby uatrakcyjnić mszę nowoczesną muzyką, kawką i ciasteczkiem po mszy - wiernych ubywa. Ławki kościelne pozostały już tylko dla generacji urodzonej w latach 1940-1960. W niedzielę ludzie mają już ciekawsze zajęcia: spacer po galerii handlowej, po IKEA lub Media Markt lub wycieczka do jednego z licznych parków rozrywki. Kościół już nie jest alternatywą i nie ma nic do zaoferowania.

Chcesz kupić kościół w Holandii? Masz szczęście: w roku 2025 do kupienia stoją dziesiątki kościołów (katolickich i protestanckich). Od dużych po małe. Stare i nowe. Zabytki narodowe i gustowne nowoczesne z lat powojennych.
Nic dziwnego: coraz mniej Holendrów należy do wspólnot religijnych. Jednocześnie rosną koszty eksploatacji i utrzymania.
Spośród 7100 domów modlitwy w Holandii, tylko około trzy czwarte jest nadal użytkowane przez osoby religijne, co stanowi około 5100 budynków.
Liczba ta systematycznie maleje. W ostatnich latach zamykano rocznie około 60 kościołów. Ten trend się utrzymuje: największe wyznania (PKN i Kościół Rzymskokatolicki) spodziewają się zamykać do 75 budynków rocznie.
Niektóre są wyburzane (27 od 2021 r.), inne przekształcane w domy, biura lub biblioteki. Znaczna liczba z nich trafia na strony internetowe agencji nieruchomości: fundainbusiness. Większość jest kościołów jest niedroga. Ale prawie zawsze wymaga kosztownego remontu a nie każda radykalna przebudowa jest dozwolona.

Kościół nie ma już monopolu na rozdawanie gwarancji wiecznego życia

Człowiek Zachodu coraz bardziej utwierdza się w przekonaniu, że życie wieczne, raj lub piekło, reinkarnacja, nieśmiertelność ducha - jest Jego Osobistą Wiarą nie reglamentowaną przez instytucje kościoła.

• Mój katolicki kościół parafialny już pod koniec lat osiemdziesiątych zaadoptowano na salę sportową. Okoliczne kościoły padały z braku wiernych jeden po drugim w latach '90-tych. Dwa zburzono stawiając w to miejsce apartamenty dla emerytów. Z mojej części miasta, liczącej ok. 60 tys. mieszkańców ostał się jeden kościół który wyprawiał jedną mszę niedzielną w tygodniu i miejsc siedzących było zawsze dosyć, nawet w największe święta. Od 2023 roku sale tego kościoła przerobiono na osiedlową bibliotekę a garstka wiernych odprawia swoje rytuały w halu budynku, raz w niedzielę.

Kościół w Holandii

W całej Holandii burzy się kościoły których nie ma za co utrzymać. Burzone lub adaptowane dla innego przeznaczenia są kościoły budowane najczęściej w początkach XX wieku z małą wartością historyczną czy architektoniczną. Kościoły adoptuje się na inne cele; na sale sportowe, biura, galerie sztuki, sklepy i supermarkety.

Sekularyzacja a właściwie, w holenderskim znaczeniu "ontkerkelijking", czyli "odchodzenie od instytucji Kościoła" to proces, w którym Kościół jako instytucja traci wpływy w społeczeństwie. Od lat stałą tendencja coraz mniejszej frekwencji kościelnej, a także absolutny rozdział kościoła od państwa.

W 2020 roku zaledwie 9% holenderskiego społeczeństwa uważa siebie za katolika i 6% za protestanta. Te liczby co roku spadają. Podobnie jest w Belgi i na Czechach.  Społeczeństwo ma coraz mniej zaufania do organizacji religijnych. 

• Przyczyn odejścia narodu od kościoła jest wiele. Zasadnicza różnicą między polskim a zachodnim kościołem jest tak bardzo odmienna historia tych krajów. Oświecenie i reformacja miała olbrzymi wpływ na świadomość wiernych. Holendrzy od 500 lat walczą z rzymskim kościołem katolickim co pokrótce opisałem m.in. w artykułach o inkwizycji, holenderskim buncie i kontrreformacji. Dyskusje teologiczne toczą się w Holandii nieprzerwanie także od 500 lat, czego nie można powiedzieć o Polsce gdzie dogmaty Kościoła nadal nie podlegają dyskusji. Wynalazek druku spowodował na Zachodzie wielką rewolucję kulturalną, pismo święte trafiło „pod strzechy" i naród umiejący czytać sam wyciągał swoje wnioski. Holendrzy od 500 lat czytają Biblię, dyskutują o Bogu, o Piśmie Świętym, zadają sobie trudne pytania jak: czym jest Duch Święty? Czy istnieje diabeł, niebo i piekło? Czy Bóg stworzył też dinozaury i czy stworzył Adama i Ewę 4000 lat temu? Czy hostia zamienia się w ciało Chrystusa i wreszcie czy Święci są naprawdę święci?

Liczba sceptyków nadal rośnie. W obecnej chwili ateizm jest najszybciej rozrastającym się światopoglądem w świecie, a już na pewno w Zachodnim Świecie. Odkościelnianie (ontkerkelijking) i sekularyzacja spowodowały, że dzisiaj jeszcze tylko ok. 7% holenderskich katolików uczęszcza czasami do kościoła - przynajmniej tak podają źródła kościelne. Podobnie jest też w okolicznych krajach (5% Belgów) - co nie znaczy, że naród stracił wiarę. Nie! Nadal 42% Holendrów czuje się przynależnym do jakiegoś wyznania, w tym 17% do katolickiego, 14% protestanckiego i 6% muzułmańskiego. Brak wiary w instytucję kościoła katolickiego.

Ostatnie lata „wojny z terroryzmem" i strach przed Islamem spowodowały jakby lekki nawrót do kościoła. Może nie aż na tyle aby więcej ludzi odwiedzało kościół co raczej rosnąca moda na obrzędy religijne jak chrzciny, komunie, śluby kościelne i pogrzeby. Wolno rośnie liczba ateistów stanowiących dzisiaj 13% społeczeństwa gdy 52% narodu nie czuje się związanym z jakimkolwiek kościołem. Jeszcze tylko jeden na pięciu Holendrów wierzy w diabła, a jeden na czworo wierzy, że Adam i Ewa rzeczywiście istnieli. Spada (30%) ilość Holendrów wierzących, że Biblia to książka zawierająca słowo Boże. Obok religii wciąż około 25% Holendrów wierzy w szczęśliwe monety, wróżki, astrologię i uzdrowicieli - co i tak jest o 20% mniej niż w innych krajach europejskich.

Na ile chrześcijańscy są Polacy?

Religijność Polaków ogranicza się do obrzędów i symboli - w głębi duszy Polacy są nadal poganami i w codziennym życiu większą rolę odgrywa zabobon, przesąd, amulety, talizmany, święte ikony niż 10 bożych przykazań. 

Polski Kościół Katolicki jest jedynym miejscem gdzie Polacy czują się wspólnotą i społeczeństwem. Tylko w kościele mogą sobie podać rękę i się pozdrowić. Bóg i wiara w niego jest tylko nic nie znaczącą fasadą.

• W przeddzień Wigilii z mojego ogródka złodziej wyciął choinkę. Mojej znajomej, podczas modlitwy przed obrazem Królowej Polski na Jasnej Górze, ktoś przeciął torebkę i ukradł portmonetkę. Okradanie cmentarzy, kościołów, modlących się wiernych jest na porządku dziennym. Bo polski kościół to nie wiara. To tylko stowarzyszenie jednoczące Polaków. 

Przeczytaj także:

• Gdy katolik był wrogiem Holandii
• Inkwizycja czyli holenderski wstręt do Watykanu
• Holenderski kościół w likwidacji
• Budowa i burzenie kościołów w Holandii
• Marcin Luter rozpętał religijne odrodzenie Europy
• Kościół 500 lat temu na Zachodzie
• Katolicka kontrreformacja i walka reformatorów o suwerenność Holandii
• Religie w Holandii

[Aktualizacja od 2008 r.]