Anabaptyści i Mennonici

Zatoka Gdańska, Mierzeja Wiślana, Żułąwy, Elbląg, Pasłęk - to był kiedyś kraj Mennonitów: ortodoksyjnych protestantów rodem z Niderlandów.

Anabaptyzm był radykalnym odłamem protestantyzmu i szerzył się wśród uboższej części holenderskiego społeczeństwa w XVI wieku. Anabaptyści odrzucili naukę kościoła katolickiego, ponadto opowiedzieli się za odrzuceniem kultu obrazów i obrzędów i propagowali chrzest dorosłych oraz wierzyli w bliskie przyjście Chrystusa i tysiąc lat sprawiedliwości i szczęścia.

Najważniejszym reformatorem anabaptyzmu był Holender Menno Simmons więc jego zwolenników nazwano Mennonitami.

inkwizycja

Mennonici opanowali w 1534 roku niemieckie miasto Munster,  gdzie wprowadzili swoja komunę i ogłosili miasto Nową Jerozolimą. W latach 1530-1550 około 1000 anabaptystów dało życie za wiarę. Najczęściej byli przez inkwizycje "chrzczeni" poprzez topienie z kamieniem u szyi. tablica pamiątkowa w Pasłęku

Wielu Mennonitów w ucieczce przed represjami osiedliło się później w Polsce, na obszarze ówczesnych Prus. Żuławy były regionem gdzie ich wiedza i fachowość w walce z zalewającą kraj wodą była w tym czasie bardzo ceniona i poszukiwana. Holender czuje się w wodzie jak kaczka w wodzie i możliwość osiedlenia się za darmo na bagnach Żuław jak najbardziej odpowiadał tym ludziom dobrze znającym technikę melioracji i osuszania polderów czyli jednym słowem zagospodarowywania nizinnych, podmokłych ale żyznych pól.

Do znamienitszych miast zamieszkałych przez Mennonitów należał Elbląg i Pruska Holandia dzisiaj zwany Pasłęk. Były to piękne i zamożne miasta które niestety zostały niemal całkowicie zniszczone w wyniku działań ostatniej wojny. Nadciągający rosyjski front drugiej wojny światowej wygnał ostatnich potomków Holendrów z Żuław. Nieliczne wsie potomków Mennonitów znajdują się jeszcze w Rosji. Reszta przeniosła się do Ameryki gdzie stanowią jedną z ortodoksyjnych odłamów protestanckich obok Amisz, Kwakierów (Quaker) i Mormonów.

  • Wśród znanych Polaków, matka wspaniałej piosenkarki Anny German, Irma była z pochodzenia mennonitką. Zmarła w Warszawie w roku 2007. Ponoć znała i używała języka staroholenderskiego.