Sukces piwa w zadżumionym świecie

W średniowiecznej pito znacznie więcej piwa niż dzisiaj. Szacuje się, że w Europie wypijano rocznie około 400 litrów piwa na osobę gdy dzisiaj 30-100 litrów. W czasach gdy pomór (dżuma) dziesiątkowała miasta piwo było znacznie bezpieczniejszym napojem niż woda ze studni.

Piwo przyrządzane było z przegotowanej wody, miało niższą kwasowość (pH) więc wraz z alkoholem zawierało znacznie mniej bakterii niż woda. Poza tym piwo jest kaloryczne i zawiera aminokwasy i witaminę B. Ówczesne piwo znacznie różniło się od dzisiejszego piwa. Z końcem średniowiecza spadła także konsumpcja piwa.

przepis na piwo

Reinheitsgebot

23 kwietnia 1516 r. w Ingolstadt w Bawarii powstała słynna norma warzenia piwa pod nazwą Reinheitsgebot (Bawarskie Prawo Czystości) zgodnie z którą jedynymi składnikami piwa mogły być słód jęczmienny, woda i chmiel. Drożdży wówczas jeszcze nie znano więc ich w tym prawie nie umieszczono. Słód z wodą sfermentuje i bez drożdży.

pilzner

Pilzner

Dopiero w 1842 r. mieszkańcy czeskiego Pilzna sprowadzili bawarskiego piwowara Josefa Grolla który wyprodukował pierwszy lager bier o nazwie używanej do dzisiaj Pilsner Urquell.  Nowa metoda produkcji piwa dolnej fermentacji  szybko się przyjęła w Niemczech i reszcie Europy - konsumpcja piwa ponownie zaczęła znowu wzrastać. Josef Groll powrócił do Bawarii i rozpoczął ten rodzaj piwa warzyć w Vilshofen an der Donau.

Klimat dolnej i górnej fermentacji

Lager bier lub po polski piwo dolnej fermentacji dojrzewało w beczkach w niskiej temperaturze (8-12ºC). W czasie leżakowania (lager znaczy po niemiecku magazynować) drożdże opadały na dno a piwo uzyskiwało klarowność i wyraźnie inny smak niż tradycyjnie produkowane piwo górnej fermentacji (np. wiele piw belgijskich). Produkcja piwa dolnej fermentacji odbywa się w niskiej temperaturze fermentacji przez co wywar znacznie mniej reaguje na warunki zewnętrzne, obce bakterie i fermenty - to daje końcowemu produktowi stabilną, stałą jakość i klarowność. Do czasu wynalezienia urządzeń chłodniczych piwo dolnej fermentacji mogło być produkowane tylko w krajach z ostrym zimowym klimatem (np. Saksonia, Bohemia, Śląsk)a nie w umiarkowanym klimacie morskim (np. Walonia, Irlandia). Dlatego i dzisiaj o te mętne i ciemne piwa drożdżowe łatwiej w Belgii niż na Czechach. 

Klimat był zawsze najważniejszym czynnikiem określającym rodzaje i smak potraw i napojów. Współczesne procesy produkcyjne wyeliminowały rolę klimatu co powoduje "spłaszczanie" i uniformizację smaku. Piwo hiszpańskie smakuje tak samo jak litewskie.

pilzner NL

Pilzner w Holandii

Piwo dolnej fermentacji dotarło do Holandii z Bawarii dlatego też pierwszy browar tego piwa powstał w 1866 w Amsterdamie pod nazwą "Beijersch-Bierbrowuerij" (Browar Bawarski). Chociaż z czasem ten browar zmieniał nazwy (kolejno Amstel i Heineken) i właścicieli to jeszcze długo piwo dolnej fermentacji nazywano w Holandii piwem bawarskim.

W XX wieku lager bier stał się najpopularniejszym rodzajem piwa w Europie z Pilznerem na czele i Heinekenem jako najpopularniejszym i największym jego przykładem. W roku 2018 największymi producentami piwa w Europie byli kolejno: AB Inbev, Heineken i Carlsberg. Najwięcej piwa sprzedawanego w Europie ma także etykietkę Heineken.

Radler od 1922

Pan Franz Kruger miał pod Monachium swoją piwiarnię na trasie modnych wówczas rowerowych wycieczek poza miasto. Pewnego wyjątkowo pogodnego dnia w 1922 r. piwiarnia zapełniła się dużą ilością rowerzystów więc zaczęło brakować piwa. Franz poratował się rozcieńczając piwo lemoniadą cytrynową co okazało się sukcesem. Świerzy smak cytrynowego piwa przypadł do gustu rowerzystom, szczególnie, że niska zawartość alkoholu pozwalała kontynuować wycieczkę. Od tego czasu mieszanka piwa z cytrynową lemoniadą nazywa się radler od niemieckiego słowa "fahrradler" co można tłumaczyć jako "turysta rowerowy".

Kawa i herbata konkuruje

Na początku XVIII wieku Holender wypijał 250 do 400 litrów piwa. Dla przykładu w mieście Amersfoort pracowało wówczas 350 browarów. W następnych wiekach herbata i kawa skutecznie wypierała piwo co spowodowało spadek jego spożycia do około 70 litrów dzisiaj.

Choć powszechnie znane jest holenderskie piwo (Heineken, Grolsch, Amstel, Bavaria) to gatunków piwa jest znacznie więcej choć może bardziej cenione są tu inne gatunki piw, produkowanych mniej "przemysłowo" jak i też ciężkie belgijskie piwa trapistów (trippel, dubbel) o wyższej zawartości (6-10%) alkoholu.

W roku 1990 Holendrzy wypijali jeszcze 91 litrów piwa i 14,5 litra wina. Dzisiaj wypijają około 68 litrów piwa i 21 litrów wina.

Rekordzistami w konsumpcji piwa byli i nadal są sami Czesi gdzie jeszcze w 2009 wypijało się na głowę mieszkańca 157 litrów piwa rocznie lale i tam konsumpcja piwa lekko spada.

W roku 2017 największymi piwoszami (w litrach na mieszkańca rocznie) w Europie byli:

  1. Czesi (143)
  2. Austriacy (106)
  3. Niemcy (104)
  4. Polacy (101)
  5. Irlandczycy (98)
  6. Estończycy (90)
  7. Litwini (89)
  8. Belgowie (72)
  9. Holendrzy (68)

Europejczyk wypija średnio 81 l piwa (2018).

Najwięcej piwa w 2018 r. w Europie produkują Niemcy (8,1 mld litrów), następnie kolejno Wielka Brytania, Polska, Holandia, Hiszpania i Belgia. Holandia wyprodukowała w 2018 r. ponad 3,9 mld litrów piwa, z czego zdecydowana większość na eksport. Tym samym Holandia jest największym eksporterem piwa w Europie. 

Jakość dzisiejszych piw w Europie jak i zresztą na całym świecie jest taka jak to opisałem w piwo w globalnej wiosce którą rządzi już tylko parę internacjonalnych browarów.

[Aktualizacja z 2010 r.]