Rocznica wyzwolenia Bredy

Już we wrześniu 1944 r. 1 Dywizja Pancerna pod dowództwem generała Maczka przekroczyła granicę Holandii gdzie 19 września w bitwie pod Axel poniosła ciężkie straty (75 zabitych i 191 rannych).

mosty
Polski atak 1 Dywizji Pancernej kierował się ku wsi Moerdijk z mostami przez Mozę. Niemcy wysadzili je we wrześniu 1944.

Operacja Breda

Pomimo wyzwolonego na początku października 1944 r. korytarza między Eindhoven i Nijmegen, prowincja Brabancji Północnej znajdowała się nadal w dużej mierze w rękach niemieckich. Sytuacja była niepewna. Dowództwo Aliantów postanowiło więc najpierw wyprzeć Niemców z Brabancji Środkowej i Zachodniej. Breda, Bergen op Zoom i Den Bosch zostały wyzwolone, choć nie bez walki. Polacy otrzymali zadanie ataku na północ; zdobycia Bredy i Moerdijk (Operacja Breda) gdzie znajdowały się mosty nad Hollands Diep otwierające drogę do Rotterdamu. 

 

na Bredę

Obok Polaków na północ parli Kanadyjczycy (na Bergen op Zoom), Brytyjczycy (na Roosendaal, Tilburg, Den Bosch) i Amerykanie na Klundert.

Wyzwolenie Bredy

28 października Polacy pod dowództwem gen. Stanisława Maczka rozpoczęli atak na Bredę. Uderzyli na Niemców w różnych miejscach. Obawiając się, że te potyczki eskalują gen. Maczek zaatakował w trzech miejscach, pozostawiając na północy miasta wolną drogę aby Niemcy mogli uciec. Na szczęście dla miasta Niemcy i tak nie zamierzali bronić Bredy jedynie utrzymać wolną drogę aby się przegrupować wokół wsi Oosterhout.

powitanie żołnierza
Mieszkańcy Bredy witają polskiego żołnierza 30 października 1944.

Dzień później, w niedzielę 29 października, Breda zostaje przez Polaków wyzwolona napotykając na słaby opór wroga z którym żołnierze prawie się w mieście nie stykają. W rezultacie w takcie wyzwalania Breda odniosła stosunkowo niewielkie szkody za co miasto zawsze było wdzięczne polskim żołnierzom i Maczkowi w szczególności. Do dziś ślady upamiętniające wyzwolicieli można znaleźć w całym mieście.

powitanie wyzwolicieli
Mieszkańcy Bredy witają polskich wyzwolicieli

W okolicach Moerdijk Polacy napotkali znacznie większy opór i umocnienia które po intensywnym ostrzeliwaniu zdobyli 9 listopada. W ten dzień wyzwolona została reszta prowincji Brabancja Północna a 10 listopada linia frontu ustabilizowała się wzdłuż rzeki Mozy (Maas).

W całej "Operacji Breda" życie starciło 945 żołnierzy i oficerów natomiast niemieckie straty wynosiły 2945 żołnierzy. Straty w ludziach dywizja uzupełniać musiała jeńcami wojennymi i innymi więźniami polskiego pochodzenia z armii niemieckiej. [Źródło: pamiętniki Stanisława Maczka]

defilada
Defilada polskich żołnierzy na rynku w Bredzie w listopadzie 1944.

Po nastaniu pokoju polscy żołnierze z 1 Dywizji Pancernej generała Maczka.rozjechali się po świecie. Część wróciła do nowej Polski, część do Anglii, Australii i Kanady, ale sporo ich zostało w Holandii i szczególnie w Bredzie oraz w Limburgii i w Belgii.

święto wyzwolenia
Radość mieszkańców Bredy po wyzwoleniu.

Obchody rocznicy wyzwolenia 29 października

Od 1944 roku mieszkańcy Bredy co roku obchodzą dzień wyzwolenia czcząc poległych polskich żołnierzy na kilku polskich cmentarzach w Bredzie i okolicy. 

W roku 2018 mija 74. rocznica wyzwolenia Bredy.

Program obchodów wyzwolenia Bredy i Oosterhout z 2018 roku:

przygotowane przez: Stowarzyszenie 1e Polskiej Dywizji Pancernej, Komitet Upamiętnienie 1944 Ginneken, Fundacja Serce Polski, Polska Parafia Św. Maksymiliana Kolbe, Kulturalne stowarzyszenie Polonia.

Sobota 27 października w Oosterhout

10.30. Ceremonia upamiętnienia poległych żołnierzy i złożenie wieńców przy pomniku

“Budowniczy mostu” na Polskim Cmentarzu Wojskowym, Veerseweg 42, 4901 ZE Oosterhout

Sobota 27 października w Bredzie

14.30 Uroczystość złożenia wieńców przy tablicy pamiątkowej poświęconej żołnierzom 1. Polskiej Dywizji Pancernej przy Parade 12-14

15.05 Przemarsz Kompanii Honorowej wraz z orkiestrą wojskową z Żagania, grupą polskich harcerzy, młodzieży szkolnej i mieszkańców Bredy przez centrum miasta na Grote Markt przed Ratuszem

15.10 Dzwonnicy biją w dzwon na Grote Kerk na powitanie i cześć polskich Kombatantów.

15.15 Wjazd Kombatantów na Grote Markt historycznymi pojazdami wojskowymi, powitanie Czcigodnych Weteranów (nagrania do dokumentalnego filmu” śladami mojego polskiego dziadka”.

15.20 Koncert Orkiestry Wojskowej z Żagania na Grote Markt przed budynkiem Ratusza.

16.00 Koncert pt. ”W hołdzie dla wyzwolicieli` Lutherse Kerk, wejście od Stadserf, zaplecza Ratusza lub od Veemarktstraat 11, wstęp wolny.

19.30 Koncert Aloszy Awdiejewa znanego aktora i piosenkarza a także naukowca i profesora filozofii i językoznawstwa. Wraz z Aloszą występują muzycy: Michał Półtorak, kierownik muzyczny Piwnicy Pod Baranami i Kazimierz Adamczyk z Krakowa teatr de Avenue ul. Waterstraat 5.

20.00 Zabawa w sali "Vianden", Viandenlaan 3, Breda. Wstęp wolny.

Niedziela 28 października w Bredzie

9.15 Mszę Św. w intencji poległych żołnierzy I.PDP w kościele Św. Wawrzyńca celebruje ks. proboszcz Sławomir Klim, adres: Ginnekenstraat 333.

10.30 Przemarsz/przejazd na cmentarz przy Vogelenzanglaan 17A, 4835 EL Breda.

10.45 Ceremonia upamiętnienia poległych żołnierzy na Ginneken.

12.45 Ceremonia upamiętnienia poległych na Polskim Cmentarzu Wojskowym przy Ettensebaan.

Polacy w Bredzie
Plakaty sporządzane w 1944 na powitanie wyzwolicieli i emblemat dywizji pancernej.
Tematy powiązane: