Krzywe kamienice Amsterdamu

Fasady, które chylą się do przodu, na ulicę, były tak budowane specjalnie, pod kątem i zwały się  "uciekającą elewacją" (gevels op vlucht). Dlaczego? To stara historia sięgająca miast średniowiecznych.

krzywe kamienice w Amsterdamie
Amsterdam.

"Uciekająca elewacja" była przez długi czas bardzo popularny stylem budownictwa w Amsterdamie. Istniały nawet specjalne prawa określające, na ile fasada mogła się odchylać od pionu. Powód, dla którego fasady budowano tak krzywo, nie jest całkowicie jasny, ale istnieją trzy teorie. 

Dwie teorie są dość młode, z XVII wieku

  1. Nachylona fasada ułatwiała wciąganie (wyciągiem krążkowym) dużych i ciężkich mebli na wyższe piętra, zmniejszając ryzyko uszkodzenia mebla lub fasady. Schody w kamienicach są niezwykle wąskie o strome.
  2. Nachylona fasada ochraniała drewniane części (futryny) przed deszczem oraz kamienica prezentowała się przechodniom okazalej.

Jednak najprawdopodobniej źródło takich krzywych fasad leżało już dużo wcześniej, w średniowieczu. 

krzywe kamienice w Amsterdamie
Amsterdam.

Wiszące piętra średniowiecza

W średniowieczu drewniane domy budowano często etapami. Każdy strop wystawał nieco ponad podłogę poniżej. Część, która wystaje nazywa się „zwisem”. Ten średniowieczny styl architektoniczny można spotkać w dowolnym miejscu w Europie w zachowanych średniowiecznych miasteczkach. Prawdopodobnie piętra "na zwis" były tak popularne, ponieważ cieślom łatwiej było tak budować - drewniane połączenia były wówczas znacznie prostsze. Ponadto chroniło to wrażliwą dolną część fasady przed deszczem, a górne piętra miały większą powierzchnię co było ważne z powodu wysokich kosztów działek budowlanych w średniowiecznym mieście. Parcele budowlane były wyznaczane z reguły równo i jedyną możliwością powiększenia domu była jego budowa w górę i w szerokość. Podatek płaciło się od podstawy a nie od tego co "zwisało" ponad parcelę.

średniowieczne kamienice "na zwis".
Średniowieczne kamienice "na zwis" w Colmar, Francja.

Domy łatwopalne 

Po kilkakrotnych klęskach niszczących w XV wieku Amsterdam pożarów, rada miasta musiała podjąć radykalne działania przeciwpożarowe. Kamienice były wówczas całkowicie drewniane, do tego wysmarowane smołą aby uczynić je wodoodpornymi, oraz z otwartym ogniem w kominkach - czyli zagrożenie pożaru było maksymalne. Dlatego rada miasta postanowiła, że ​​odtąd wszystkie domy mają być budowane tylko z cegły. Oczywiście to znacznie podrożyło koszty budowy - czego nikt nie lubi, a na pewno nie Amsterdamczyk.

średniowieczne kamienice "na zwis".
Średniowieczne drewniane kamienice "na zwis".

W wielu kamienicach, w celu obniżenia kosztów budowy, po prostu "przyklejono" kamienną fasadę do drewnianych elewacji kamienic, co było tanie, łatwe i wydajne. Przeszkodą były jednak wystające górne piętra. Aby tą różnicę zniwelować trzeba by radykalnie zmienić całą konstrukcję domu. Unikano tego budując ceglaną fasadę ale... krzywo. Ta krzywa fasada miała w późniejszych wiekach wiele innych zalet które opisaliśmy na początku.

Przeczytaj także: