Osobliwe holenderskie jednostki wagi

W odróżnieniu do reszty europejskiego kontynentu Holendrzy używają kilku jednostek wagi (i nie tylko) z czasów przed wprowadzeniem sytemu dziesiętnego (1816). Dwieście lat temu funt ważył w Holandii różnie. Każde miasto mogło mieć własną wagę od 430 gram w Gandawie do 497,8 g w Utrechcie. 

W systemie metrycznym funta zaokrąglono do 500 gram a uncję do 100 gram.

holenderskie jednostki wagi

Funty i uncje

Współcześnie powszechnie używa się w Holandii nazwy "ons" (dawna uncja) dla 100 gram wagi i "pond" dla 500 gram.

Gdy zamawiasz produkty spożywcze na wagę prosisz o "twee ons ham" (200 g szynki) lub lub "anderhalf ons ham" (półtora, 150 g).

Większe ilości zamawiasz w pond (dawny funt) czyli np. "pond lever" (500 g wątróbki) lub "anderhalf pond lever" (półtora, 750 g). Zamiast kilograma można także powiedzieć "twee pond" a półtora kilograma "drie pond".

Eén ton - jedna tona

Jeszcze większą osobliwością jest powszechnie używana kwota 100 tysięcy. Niezależnie zresztą w jakiej walucie mówi się o jednej, dwóch, trzech tonach.

Tona ma więc dwa znaczenia:

1. tona wagi (1000 kg)
2. tona pieniędzy (100.000)

Zwyczajowo mówiąc o dużych sumach jak np. cenie domu lub wysokich zarobkach rocznych mówi się, że ten dom kosztuje "drie ton" (300 tys. euro) a premier zarabia rocznie "twee ton" (200 tys. euro)

dom za trzy tony
Do kupienia dom za "trzy tony"

Guldeny

Do czasu wprowadzenia waluty Euro (2002) holenderską walutą był gulden. W powszechnym użyciu były serie monet i banknotów "ćwiartek" nie znanych w innych krajach kontynentu europejskiego: 25 centów, 2,5 guldena, 25 guldenów.

Każda moneta i banknot miała swoją ludową nazwę:

stuiver = 5 centów moneta
duppie, dubbeltje = 10 centów moneta
heitje, kwartje = 25 centów moneta
piek = 1 gulden moneta
daalder = 1,5 guldena moneta
riks, knaak, rijksdaalder = 2,50 gulden moneta
vijfje = 5 guldenów banknot
tientje = 10 guldenów banknot
geeltje = 25 guldenów banknot
meier = 100 guldenów banknot
rooie rug = 1000 guldenów banknot

guldeny

Choć gulden już nie istnieje od 2002 roku to te nazwy nadal każdy Holender zna i czasami z rozrzewnieniem używa, chociażby w starych przysłowiach jak "de eerste klap is een daalder waard". Nadal ludzie się przejęzyczają mówiąc gulden w miejsce euro.