Cmentarny temat, pogrzeb po holendersku

Lubię cmentarze. Gdy tylko mam okazje chętnie spaceruję po cmentarzach. Stosunek do zmarłych w różnych kulturach jest różny. Polskie cmentarze cechują groby zalane morzem sztucznych kwiatów w pstrokatych kolorach i dbałość o zmarłych. Holendrzy preferują groby spersonalizowane, jeśli już w ogóle chowają bliskich w ziemi.

Cmentarz
Najpiękniejszy cmentarz Europy: Genua, Cimitero di Staglieno.

Najpiękniejsze cmentarze

Niewątpliwie najpiękniejszym cmentarzem w Europie, a może i na świecie jest genueński Cimitero di Staglieno który jest pięknym parkiem pełnym cudownych zabytków sztuki nagrobkowej. Do listy najpiękniejszych cmentarzy zaliczyć trzeba paryski Père Lachaise, wesoły cmentarz w rumuńskiej Săpânţa, stary żydowski cmentarz w Pradze, no i warszawskie Powązki.

polski cmentarz

W naszej kulturze dusza zmarłego jest nie mniej ważna niż było ciało za życia

Wdowy troskliwie opiekujące się grobami swoich mężów i wspominają ich niezwykle czule, gdy za życia nie powiedziały o nich dobrego słowa. Zmiatają liście z płyty, myją pomniki z porcelanowym zdjęciem, rozmawiają z mężem-nieboszczykiem. Przychodzą na grób nawet codziennie. Regularnie przychodzą też dzieci i wnuki. Zapalić lampkę i się pomodlić. A jak on był za życia? Co o nim mówili za życia? Lump, nierób i pijak!

Dzień 1 listopada jest zdumiewającym polskim świętem nie znającym sobie równego w świecie. Do kogoż z nas za życia przyszłaby cała rodzina złożyć pokłon, złożyć kwiaty i zapalić znicze? Dusze zmarłych już od pogańskich czasów  są nam ważniejsze niż żywi. Z duszą nie ma żartów – lepiej ją mieć za przyjaciela niż za wroga.

pogrzeb 1650
Kondukt pogrzebowy w Amsterdamie ok. 1650 r.

Pogrzeb po holendersku

W Holandii podejście do śmierci i zmarłych jest takie jacy są Holendrzy: pragmatycznie i praktycznie. Nie ma miejsca na „duszę”, mity i stare obrzędy. Po śmierci zostają tylko wspomnienia o zmarłym, stare fotografie i ewentualnie spadek. Życie idzie do przodu. The show must go on!. Trzeba się koncentrować na życiu doczesnym a nie na tym co może być po śmierci. Dood is dood. Śmierć jest końcem życia i kropka. Czy jest „coś” po śmierci to jest twoja indywidualna sprawa.

Pogrzeb w Holandii

Sama ceremonia pogrzebu jest w Holandii bardzo ważna. Każdy ma abonament na pogrzeb, tzn. od lat płaci składki w jednej z firm pogrzebowych. Bo pogrzeb po holendersku kosztuje co najmniej 4-6 tys. euro [zobacz ile kosztuje pogrzeb]. Pogrzeby nabierają coraz częściej świeckiego charakteru, rzadko zobaczysz księdza lub krzyż za to zebranych gości czeka wzruszające ostatnie słowo członka rodziny, przyjaciół i najmłodszego wnuczka. Po ty tradycyjnie kawa, plasterek ciasta lub „broodje ham of kaas” (bułka z serem lub szynką). To wszystko przy modnej w danej chwili cmentarnej muzyce, wybranej osobiście przez zmarłego lub jego „nabestaanden” (rodziny zmarłego).

Cmentarz w Holandii
Cmentarz protestancki jest skromny. Podobny do żydowskiego kirkutu.

W trakcie ceremonii pogrzebowej w auli cmentarnej bliscy opowiadają zebranym o zmarłym. Historie i anegdoty. Żona, wnuczek i bliski przyjaciel. Pokazuje się slajdy z życia zmarłego. Coraz częściej ceremonia pogrzebowa staje się imprezą na cześć życia i śmierci włącznie z szampanem i muzyką. Muzyka jest ważnym elementem uroczystości.

  • Według holenderskiego prawa istnieją trzy formy pochówku zmarłego: pochowanie w ziemi, kremacja i w bardzo wyjątkowych wypadkach "zeemansgraf" czyli grób marynarza - spuszczenie zwłok do morza. Rozważa się czwartą możliwość; rozpuszczenia zwłok w chemikaliach - alkaliczną hydrolizę (resomacja).
  • Zespół zajmujący się w pierwszymi czynnościami wobec zmarłych osób (np. w wypadkach) gdy nieznana jest rodzina, nazywa się... Trup (Team Rampendienst, Uitvaarten en Pension). 
Pogrzeb po holendersku

Top przebojów z krematorium 2020:

  1. Time to Say Goodbye  - Andrea Boccelli & Sarah Brightman
  2. Ave Maria - różne wykonania
  3. Mag ik dan bij jou - Claudia de Breij
  4. 'n Trein naar niemandsland - Frans Bauer
  5. Afscheid nemen bestaat niet  - Marco Borsato
  6. En de vogels zongen - różne wykonania
  7. Hallelujah - różne wykonania
  8. We'll meet again - Vera Lynn
  9. The Rose - Bette Midler
  10. My Way - Frank Sinatra
  11. Het water  - Marco Borsato
  12. Old And Wise - Alan Parsons Project
  13. Angels  - Robby Williams
  14. Goodbye My Lover - James Blunt
  15. Imagine - John Lennon 
  16. De Weg - Guus Meeuwis

Na mój własny pogrzeb wybrałbym tą piosenkę.

pożegnanie ze zmarłym
  • 50% Holendrów życzy sobie aby ich własny pogrzeb był wesołą imprezą.
  •  75% Holendrów zapoznało się z życzeniem partnera o sposobie jego pogrzebu.
  •  33% Holendrów swoje pogrzebowe życzenia zawarło na piśmie.
  •  Od roku 2015 w Holandii umiera więcej ludzi niż się rodzi.

Holandia zawsze cierpi na niedostatek przestrzeni. Grunt jest drogi. Ten najgęściej zaludniony kraj świata nie ma możliwości chować wszystkich swoich obywateli w ziemi i zachowywać groby przez dziesiątki lub nawet setki lat, jak to jest w innych krajach. Dlatego już sto lat temu, w roku 1914 miała miejsce pierwsza kremacja zwłok w Niderlandach. Od lat 60. ilość kremacji wzrastała b. szybko.

W roku 2010 zmarło w Holandii  136 tys. osób z czego 77.465 zwłok spalono w krematorium, to jest niemal 60% wszystkich pogrzebów w Niderlandach. Pogrzeb z kremacją zwłok kosztuje ok. 4 do 8 tys. euro, pogrzeb tradycyjny może być o kilka tysięcy droższy, w zależności regionalnych cen na cmentarzach i kosztów nagrobka.

Najtaniej jest samemu umyć i ubrać nieboszczka, zbić z desek trumnę i zawieść ją do krematorium własnym samochodem. Taki pogrzeb nie będzie droższy niż €1500.

Przeczytaj także: