Luter rozpoczął rewolucję zmieniającą oblicze Zachodu

31 października 1517 roku, równo 500 lat temu, Marcin Luter przybił na drzwiach kościoła w Wittenbergii swoich 95 tez które na trwałe zmieniły oblicze chrześcijaństwa i zapoczątkowało w Zachodniej Europie protest przeciwko wypaczeniom kościoła rzymsko-katolickiego.

Dzisiaj, równo 500 lat temu zaczęła się w Europie rewolucja o której przeciętny Polak nic nie wie jako, że była to rewolucja "naszych panów". Przynajmniej w Polsce była to tylko mini-rewolucja części arystokracji. 

95 tez Lutra

Gdy biblia trafiła "pod strzechy"

Koniec XIV wieku był wiekiem przełomowym dla Europy; rozpoczął się renesans, odbyła się prawdziwa rewolucja kulturalna w wyniku wynalazku druku Gutenberga, odkryć geograficznych, Kolumb odkrył Amerykę, rozpoczęła się industrializacja, upadło Bizancjum, zaczęła rozwijać się kultura i sztuka, powstały najświetniejsze uniwersytety. Erazm z Rotterdamu odważył się subtelnie krytykować kościół.

Marcin Luter urodził się w 1483 roku w Eisleben (między Berlinem i Lipskiem), studiował w Magdeburgu i Eisenach. W wieku 22 lat podczas burzy trafił go piorun. Po tym wyjątkowym wydarzeniu Luter wstąpił do klasztoru i został księdzem. Studiował nadal filozofie i teologie na uniwersytecie w Wittenbergii. 

Marcin LuterMając 34 lata zdążył już odwiedzić Rzym i napatrzyć się na rozwiązłe życie kościelne co zaowocowało opublikowaniem jego słynnych 95 tez. Tezy przybił na drzwiach kościoła w Wittenberdze.

Opublikowanie takiego dokumentu w tych czasach równało się samobójstwu. Luter miał szczęście, że trafił na odpowiedni moment w historii; Papież Leon X zbyt zajęty był wojną z Karolem V a ten z kolei zbyt potrzebował w tej wojnie wsparcia elektorów, a to właśnie elektor Saksonii ochraniał Lutra.

Sto lat wcześniej, za podobną krytykę kościoła, podstępnie sprowadzony do Konstancji Czeski teolog Jan Hus spłonął żywcem na stosie wymawiając prorocze słowa:

Dzisiaj upieczecie chudą gęś, ale za sto lat od teraz usłyszycie śpiewającego łabędzia, którego zostawicie nieupieczonego i żadna pułapka ani sieć nie złapie go dla was.

Proroczym śpiewającym łabędziem okazał się Luter a po nim Kalwin, buntownicy rozpoczęli wygłaszać zasady „nowej wiary” szybko znajdując wielu zwolenników szczególnie w bogatej i oświeconej części Zachodniej Europy.

Nowe tłumaczenie biblii Lutra z jego własnymi komentarzami było masowo wydawane a taniość nowej techniki druku sprawiły, że biblia trafiła do każdego mieszczańskiego domu.

Wiele punktów tego dokumentu sprzed 500 lat jest nadal aktualnych:

wybrane tezy Marcina Lutra

Rażąca chciwość kleru

O co tak naprawdę chodziło Lutrowi i jego zwolennikom? Tak jak najczęściej głównym motywem działania protestantów były... pieniądze. Papież Leon X wznowił wydawanie odpustów czyli odkupienia grzechów za pieniądze które mu były potrzebne na budowę nowej bazyliki w Watykanie. Za jego panowania szerzyła się w kościele korupcja i kupowanie stanowisk kościelnych (świętokupstwo). Chciwość kościoła, dostatnie życie księży, handel odpustami było głównym powodem protestu Marcina Lutra i jego mieszczańskich zwolenników.podział religijny Europy

Krytyczne podejście do wiary i roli kościoła powszechnego (zwanego także katolickim) było jednym z filarów oświecenia w Europie.

W zasadzie do dzisiaj nic się w tej części Zachodniej Europy nie zmieniło; nadal Papież nie jest lubiany a lud buntuje się tylko wtedy gdy mu rząd, kościół, lub ktokolwiek próbuje pieniądze wyciągnąć z portfela.

Wiele wypaczeń kościoła przeciwko którym protestowali 500 lat temu mieszczanie na Zachodzie jest nadal widoczna w polskim kościele katolickim dzisiaj. Podejrzewam, że nie inaczej jest w kościele prawosławnym na wschód od Polski.

[Aktualizacja z 2008 r.]