Holenderskie rezerwy złota

W najgłębszej tajemnicy Holenderski bank sprowadza od 2014 r. swoje rezerwy złota zlokalizowane w trzech miejscach w świecie. Złoto lokowano w krajach które uważano za bezpieczniejsze niż Europa.

Rezerwy złota w czasie wojny

Na temat przedwojennych rezerw złota informacje są skąpe i niepełne. To jest zawsze temat owiany tajemnicą.

Licząc się z nadchodzącą wojną, już w 1938 roku Holenderski Bank (DNB) rozpoczął wywozić złoto do Anglii i USA. Z całkowitego zapasów złota wartości 1.235 milionów guldenów, do 31 marca 1940 roku 750 milionów znalazło się w Londynie i Nowym Jorku. Część czekała na kolejne transporty gdy Niemcy wtargnęli do  Holandii 10 maja 1940. Jeszcze dzień później, 11 maja rząd holenderski próbował przetransportować sztabki złota o wartości 22 mln guldenów do Anglii. Sztabki znajdowały się w rotterdamskim banku i były zapakowane w białe skrzynki. Aby zapobiec ich wpadnięciu w ręce Niemców, pilotówka ze złotem na pokładzie wpłynęła na Nieuwe Waterweg ("Nowa Droga Wodna" do morza) aby w Hoek van Holland przenieść ładunek na czekający brytyjski niszczyciel HMS Wild Swan. W tym czasie niemiecki bombowiec zrzucił na tej trasie miny magnetyczne i na jedną z nich pilotówka trafiła. Statek eksplodował, a złoto zatonęło. Niemal cała załoga zginęła.  Z 937 sztabek złota o wadze 12,5 kg na pokładzie; 816 udało się Niemcom wydobyć z dna i sprzedać Szwajcarom.

Podczas okupacji hitlerowcy wywieźli łącznie 145 ton złota z sejfu DNB i sprzedali je neutralnej Szwajcarii. Po wojnie Szwajcaria zwróciła połowę, w częściach, po raz ostatni w 1998 roku. W 2000 r. ówczesny gabinet pod przewodnictwem Wima Koka postanowił nie ubiegać się o resztę złota ze Szwajcarii.

Po wojnie

Holenderskie rezerwy złota są nadal większe niż Europejskiego Banku Centralnego lub Wielkiej Brytanii. Inwestowanie w złoto przestało się opłacić. W roku 2019 holenderska rezerwy złota są już trzy razy mniejsze niż były w roku 1992.

rezerwy złota

Holandia rozpoczęła budować rezerwy złota od roku 1910 i po zakończeniu I wojny światowej (w której kraj był neutralny) posiadała 370 ton czystego kruszcu. Przed rozpoczęciem II wojny światowej zapas złota gwałtownie wzrósł do ponad tysiąca ton po czym w okresie wojennym spadł do prawie 200 ton rezerw przechowywanych za granicą. Po wojnie rezerwę szybko odnawiano do 1707 ton złota w roku 1970. Po roku 1992 rezerwy w szybkim tempie są zmniejszane do dzisiejszego stanu 612 ton.

Skarbiec holenderskiego banku
Tymczasowy skarbiec holenderskiego banku w Amsterdamie.

W podziemiach holenderskiego banku (De Nederlandsche Bank - DNB) przy placu Frederiksplein w Amsterdamie leży w tej chwili 189 ton złota o obecnej wartości (2019) niemal 7 miliardów euro.

Skarbiec

Ponad 15 tys. sztab złota, każda ok. 12,5 kg wagi, leżało do 2019 w drewnianych stelażach w piwnicy-bunkrze amsterdamskiego banku 15 m pod ziemią. Skarbca chronią pancerne drzwi.

Drzwi skarbca wykonała stara holenderska wytwórnia zamków i kas pancernych Lips a sam zamek wyprodukowano pod kierownictwem najsłynniejszego węgierskiego mistrza wynalazcy zamków Józsefa Göröga. Drzwi zaopatrzone są w dwa cylindryczne zamki z których każdy ma 100 mln kombinacji czterech do ośmiu cyfr co razem daje 10 biliardów kombinacji. Nikt w banku nie zna obu kodów.

złote sztabki
Złoto jest cięższe niż nam się wydaje, gdyż nigdy nie mieliśmy w ręku sztaby złota.

Kinowy rabunek złota

Mała dygresja: na wielu filmach widzimy sztabki złota, złodzieje włamują się do sejfów i z łatwością podrzucają w rękach sztabki wielkości cegły - co jest kompletnym nonsensem. Gdyby zwykła cegła była wykonana ze szczerego złota ważyłaby ok. 30 kilogramów. Przeciętny człowiek nie jest w stanie takiej cegły podnieść dwoma rękami.

rezerwa złota

Rozłożone ryzyko

Do niedawna 51% całej holenderskiej rezerwy złota przechowywano w Nowym Jorku a w samej Holandii znajdowało się tylko 11%.
W celu bardziej równomiernego rozłożenia ryzyka w roku 2014 Holandia w tajemnicy sprowadziła z Nowego Jorku 122,5 tony złota do Amsterdamu i w tej chwili holenderska rezerwa złota znajduje się w czterech lokacjach: w Nowym Jorku (31%), Amsterdam (31%), Ottawie (20%) i Londynie (18%). Uważano, że sytuacja gospodarcza USA jest na tyle niepewna, że bezpieczniej będzie przechowywać więcej złota we własnym kraju. 

Całkowita wartość holenderskiej rezerwy złota wynosiła w 2018 r. ok. 22 mld euro. 

Statek Marynarki Wojennej
Zr.Ms. Johan de Witt (L801) to okręt marynarki wojennej - amfibia transportowa, która zbudowana dla holenderskiej Royal Navy pod koniec 2007 roku.

Tajemnica transportu

W listopadzie 2014 r. DNB w najgłębszej tajemnicy sprowadził do Amsterdamu 122,5 tony złota przechowywanego w Nowym Jorku (wartość: cztery miliardy euro). Nigdy nie podano jak złoto trafiło do Amsterdamu.

Przypadkowo lub nie, w tym samym czasie w listopadzie 2014 r. do portu w Nowym Jorku zawinął z przyjacielską wizytą okręt holenderskiej marynarki wojennej - statek transportowy "Johan de Witt". 

Okręt zawija do NYC
Johan de Witt cumuje w Nowym Jorku w listopadzie 2014.

W 2014 przywieziono część i w 2016 kolejną część złota z Nowego Jorku o wartości 4 miliardów do Holandii. Jedna trzecia całkowitej rezerwy holenderskiej złota znajdowała się do 2019 r.  w Amsterdamie. 

W roku 1992 Holandia posiadała 1.753 tony złota, głównie w nowojorskim banku FED z czego ówczesny rząd sprzedał 1.082 tony za 10 miliardów euro.

nowojorski skarbiec
Nowojorski skarbiec pod budynkiem Banku Rezerwy Federalnej (FED).

Budynek Banku Rezerwy Federalnej

Największy zapas złota na świecie jest przechowywany 24 metry pod Bankiem Rezerw Federalnych (FED) w Nowym Jorku. Skarbiec zbudowany jest bezpośrednio na litym skalnym podłożu Manhattanu, aby utrzymać olbrzymią wagę 6.500 ton złota które się tam znajduje. Skarbiec posiada tylko jedne drzwi o wadze 90 ton i może być odwiedzany przez turystów.

Banku Rezerwy Federalnej
Nowojorski Bank Rezerwy Federalnej znajduje się przy Liberty Street 33, niedaleko Wall Street.

Architektoniczną ciekawostką jest, że nowojorski budynek Banku Rezerwy Federalnej (FED) opiera się na architekturze florenckiego pałacu z charakterystycznym rustykalnym parterem, ciężkimi kratami i wielkim gzymsem, który oprócz pałacu miejskiego pełnił również funkcję banku, na wzór Pałac Medyceuszy (Palazzo Medici-Riccardi) w Florencji. 

Florencki pałac - najpiękniejszy wzór renesansu - zbudowano w 1462 r. a FED NYC 450 lat później w 1914 r.

Pałac Medyceuszy
Pałac Medyceuszy w Florencji.

Wyprowadzka złota z Amsterdamu

Ostatecznie cała holenderska rezerwa 612 ton złota ma się znaleźć w nowo budowanym skarbcu. Holenderski Bank przeniesie swoją działalność w zakresie banknotów oraz skarbiec złota do obozu Camp New Amsterdam w gminie Zeist. Tutaj budowane jest Cash Centre DNB - specjalna budowla zabezpieczona najnowszymi elektronicznymi systemami monitoringu ale także... fosą. W 2022 roku kompleks sejfów ma być gotowy. Do czasu ukończenia tej budowy w Zeist, zapas złota znajdujący się w Holandii (14 tys. sztab po 12,5 kg  175 ton) przeniesiono w 2019 r. do byłej drukarni papierów wartościowych John. Enschede w Haarlemie. W 2019 roku ten zapas znajdujący się w Holandii wart jest 7,7 mld euro.

[Aktualizacja 2019]