Największe firmy w Holandii: piekarniki układów scalonych ASML

Największe holenderskie firmy znane są konsumentom na całym świecie. Wszyscy znamy Shella i Heinekena. Ale są holenderskie firmy z którymi mamy na codzień do czynienia nie wiedząc o ich holenderskim pochodzeniu.

Największe firmy w Holandii roku 2014
(przychód w miliardach euro)

1. Shell (353)
2. Vitol Holding (229)
3. Unilever (50)
4. Aegon (48)
5. Ahold (33)
Największe firmy amsterdamskiej giełdy roku 2014
(wartość rynkowa w miliardach euro)

1. Shell (181)
2. Unilever (101)
3. ING bank (45)
4. ASML (38)
5. Heineken (37)

Shella i Heinekena wszyscy znamy. Vitol handluje w świecie ropą naftową, węglem i gazem ziemnym. Unilever to połowa naszych zakupów w supermarketach całej Europy. Aegon: usługi finansowe, Ahold: sieci sklepów różnych branż w Europie i USA. ING bank znany także w Polsce.

ASML - piekarz chipów

piekarz czipówNa powyższej liście znajduje sie jedna firma której nie znamy a jednocześnie pośrednio mamy wszyscy z ich produktami do czynienia na co dzień.

Firma ASM Litografia, dzisiaj pod nazwą ASML, uzyskała samodzielność w roku 1988 w wyniku współpracy Philipsa i producenta półprzewodników - Advanced Semiconductor Materials International (ASMI) z czego powstała samodzielna ASML. Ta mało znana lub zupełnie nie znana konsumentom firma jest jednym z fundamentów technologii których używamy wszyscy codziennie.

Fundamenty ASML firmy budował pionier wypiekania układów scalonych (kości) Arthur del Prado (1931-2016). Ten holenderski inżynier i biznesmen już w roku 1968 r. założył firmę ASMI z siedzibą w Almere, produkującą maszyny do produkcji układów scalonych. W roku 1984 Arthur del Prado wraz z Philipsem stworzyli nową firmę ASML.

ASML Holding N.V. ma swoja siedzibę tuż pod Eindhoven (w Veldhoven) przy autostradzie E34. Zatrudnia 8,5 tys. pracowników z przychodem 5,7 mld euro, zyskiem 1,5 mld euro i kapitałem 28,2 mld euro (2014). Posiada 70 filii w 16 krajach. Dla porównania największa polska firma PKN Orlen osiągnęła w roku 2014 27,5 mld euro przychodu lecz tylko 21,6 mln euro zysku.

ASML jest trzecim obok dwóch japońskich firm (Canon i Nikon)  i największym w świecie producentem maszyn do "pieczenia" chipów lub fachowo steppers i scanners. Produkuje i sprzedaje rocznie kilkaset takich maszyn hightech. Jeden stepper kosztuje ok. 25 mln euro.

60% wszystkich komputerowych układów scalonych (chipów) jest wyprodukowanych w maszynach rodem z ASML.

Dobry pracodawca 85 narodowości

W ASML pracują fachowcy 85 narodowości świata, w tym także kilkunastu Polaków. 

Firma prosperuje tak dobrze, że w roku 2015 osiągnęła rekordowy obrót i zysk dzięki czemu pracownicy otrzymali 18% premii - ponad dwie miesięczne wypłaty. Obrót ASML w roku 2015 wzrósł do 6,3 mld euro a zysk do 1,8 mld. Firma posiada rezerwę 3,4 mld euro.

Co oni właściwie produkują?

płytka krzemowaWyobraź sobie, że rysujesz mapę Holandii tak szczegółową, że zaznaczony jest na niej dokładnie także próg twojego domu. ASML jest w stanie tak szczegółową mapę "narysować" na krążku krzemu wielkości przykrywki garnka. Z tych krążków krzemu - oczywiście mniejszych niż przykrywka - produkowane są chipy, procesory i kości pamięciowe bez których nie byłoby systemów GPS, telefonów, kamer i komputerów.

Na oddziale Research & Development ASML pracuje 3 tys. naukowców i firma wydaje na badania (600 mln euro) rocznie niemal tyle samo co wielki i znany Philips. Coraz większy wysiłek kosztuje opracowywanie nowych technologi aby nadążyć za "Prawem Moora" każącym co dwa lata podwajać moc obliczeniową procesora. Nowe źródła projekcji (naświetlania), tzw. extreme ultraviolet (EUV) pozwala na kontynuowanie miniaturyzacji chipów.

Maszyny tej firmy używane są m.in przez Siemens, Intel, Samsung i NEC do produkcji procesorów i innych układów scalonych. ASML nie może nadążyć za popytem na steppers w świecie. Rynek chipów pamięci rośnie gwałtownie kosztem innych nośników danych jak dyski twarde.

Największe maszyny, te do produkcji najbardziej zaawansowanych chipów mają wielkość ok. 800 m³ i ważą 150 ton. Trzeba dwa i pół Boeinga 747 do przewozu takiego urządzenia.

ASML wyprodukuje w 2018 r. 20 takich aparatów o wartości po 120 mln euro za sztukę.

Samsung kontra Apple

Samsung w konkurencyjnej walce z Apple buduje w 2017 r. kilka nowych fabryk kolejnych generacji chipów. Do tego wymagane są urządzenia ASML, czyli ekstremalnie ultrafioletowe maszyny EUV pozwalające na wypiekanie siedmio-nanometrowych chipów niezbędnych w najnowszej generacji zegarków, tabletów i smartfonów. Każda z tych maszyn kosztuje ponad 100 mln euro. Po zamówieniach Samsunga w trzecim kwartale 2017 r. obroty ASML wyniosły 2,4 mld euro.

skaner EUV z ASML