Holenderskie twierdze

Aby zobaczyć wymarłą twierdzę Boyen w Giżycku trzeba zapłacić za wstęp 12 złotych. Natomiast w malutkiej Holandii jest co najmniej dziesięć twierdz tego typu w doskonałym stanie dostępnych gratis. Mury, wały i fosy skutecznie izolowały od zakusów wroga. Dzisiaj są atrakcją turystyczną Holandii.

miasteczko-twierdza
Może najefektowniejszym miasteczkiem-twierdzą - przynajmniej z lotu ptaka - jest Bourtange, przy niemieckiej granicy, na północy kraju.

Holender jest miły i otwarty, ale jego życie otoczone jest fosą - tak samo jak holenderskie miasta wciąż otoczone są fosami.

W Holandii większość miast zachowała do dzisiaj swoją obronną strukturę starego centrum miasta. Miasta otoczone są pierścieniem kanałów zwanych singel które spełniały rolę fosy obronnej.

Zamożni mieszczanie trzymali na dystans intruzów i najeźdźców. Tak było 500 lat temu i w głębi holenderskiej duszy jest tak do dziś.

miasta twierdze
Miasteczko Naarden znajduje się pod Amsterdamem, kiedyś leżało nad brzegiem wewnętrznego morza. Hulst leży przy belgijskiej granicy w Zelandzkiej Flandrii.

Stare holenderskie miasta jak Amsterdam, Leiden, Alkmaar, Utrecht i wiele innych otoczone są fosami. Znaczy się, my to powinniśmy nazywać fosą bo takie przeznaczenie obronne niegdyś miały. My dla ułatwienia nazywamy wszystkie sztuczne drogi wodne kanałami ale Holender nie. Woda to holenderska specjalność, więc i na wodę są dosłownie setki słów

miasta twierdze
Brielle leży pod Rotterdamem i miasteczko odegrało ważną rolę w holenderskiej historii wojny narodowowyzwoleńczej. Twierdza Bourtange, na północy kraju, powstała w XVII wieku.

W holenderskich miastach nie ma kanałów

Kanałami zwie się tylko duże drogi wodne poza miastami. W miastach są za to:

Singel - zewnętrzny pierścień wodny średniowiecznego miasta służący jako fosa obronna. Ważną cechą singla jest to, że zazwyczaj nabrzeże singel'a nie jest obmurowane.

Gracht - kanał wewnątrz miasta z obmurowanym nabrzeżem (kade) służącym niegdyś jako droga transportowa i rynsztok. Sieć gracht'ów bywa różnej gęstości i wielkości.

miasta twierdze
Zaltbommel leży w centrum kraju nad rzeką Waal i jest jednym z najstarszych miast Holandii, z pewnością wartym odwiedzenia. Uroczy Willemstad leży na progu Zelandii nad drogą wodną do morza.

Holenderskie twierdze

Większość znaczących miast Holandii w XV-XVIII wieku była twierdzami obronnymi. Budowano je wówczas według wówczas nowoczesnych wzorów sztuki militarnej w modelu klinowym: sieć bastionów (trójkątnych lub pięciobocznych) połączonych ze sobą wałami (kurtynami). Przy okazji nasypywania tych wielometrowych wałów powstawała fosa wokół obwarowania.

Od starożytności miasta broniły się budując wysokie mury ale ten system w epoce coraz lepszych armat i materiałów wybuchowych stał się za słabą obroną. W XVI wieku powstał nowoczesny system obronny miast zapoczątkowany przez włoskiego stratega epoki renesansu, Giuliano Giamberti którego uczniowie jak np. Bernardo Morando zaprojektowali fortyfikacje Zamościa jak i zresztą całe to śliczne renesansowe miasto.

miasta twierdze
Woudrichem leży także nad rzeką Waal i był w swej historii wielokrotnie oblegany w wielu wojnach jakie toczyli niegdyś lokalni władcy między sobą. Geertruidenberg w Brabancji jest także uroczym miasteczkiem gdzie czas się zatrzymał.

Najbardziej klasycznym i geometrycznie perfekcyjnym przykładem takiego budownictwa obronnego jest włoskie miasteczko Palmanova ale także sam Watykan opasiony jest potężnymi murami obronnymi i bastionami na każdym rogu.

miasta twierdze
Nad rzeką Maas leży Heusden, historycznie ważna twierdza i jedno ze starszych zabytkowych miasteczek kraju. Hellevoetsluis leży pod Rotterdamem, przy drodze wodnej do morza.

Heusden jest miasteczkiem-twierdzą (XVII w.) w Brabancji, między Waalwijk i Den Bosch. Wiąże się z nim tragiczna historia z okresu końca II wojny światowej.

Ratusz miejski uważany był przed wojną za najpiękniejszy w całej Holandii, niestety wszystkie wieże miasta, w tym ratuszową, zniszczyli Niemcy - czym niszczyli punkty orientacyjne aliantów. Następnie w czasie alianckich bombardowań mieszkańcy chronili się w piwnicach ratusza. Ratusz się zawalił grzebiąc pod sobą 134 kobiet i dzieci - 10% wszystkich mieszkańców miasteczka.

Piękne bo małe

Wszystkie wyżej wymienione miasteczka-twierdze są starymi zabytkowymi miasteczkami wartymi spaceru z dala od tłumów turystów w znanych miejscach Holandii choć im nie ustępujących urokiem ze swoimi kanałami, porcikami i budownictwu sprzed 300-500 lat. Obok atrakcji spaceru po wałach tych malutkich miasteczek są one także bardzo ładne i turystycznie niezwykle atrakcyjne. Zapełniają się turystami jedynie w słoneczne weekendy.

Twierdze polskie

W Polsce Zamość i Chełmno są najlepszymi i najładniejszym przykładem miast-twierdz.

Poza tym pozostałości twierdz w różnym stanie obejrzeć można w Modlinie, Koźle nad Odrą, Nysie, Srebrnej Górze a także twierdza Boyen w Giżycku, Osowiec nad Biebrzą, twierdza w Kłodzku i twierdza Wisłoujście w Gdańsku.