Gra w marmurki czyli knikkers

Zanim holenderskie i amerykańskie dzieci zasiadły przed ekranem grać Nintendo i Playstation bawiły się na ulicy. Od końca XIX wieku gra w kulki była jedną z najpopularniejszych dziecięcych zabaw w wielu krajach zachodnich.

gra w kulki marmurki

Marmurki = knikkers

Ponoć już starożytni Egipcjanie, a właściwie ich dzieci grały w knikkers. Kamienne, gliniane, porcelanowe, marmurowe, teraz na ogół szklane, kolorowe kuleczki.

Gra w knikkers byłą popularna w niektórych krajach a szczególnie w Holandii do końca dwudziestego wieku. Współcześnie gra popadła w zapomnienie.

Nie ma w Holandii dziecka które by nie grało w knikkers w okresie szkoły podstawowej XX wieku. Gra była popularna w Niemczech pod nazwą Murmelspiel a w krajach anglosaskich jako marble - stąd w języku polskim dotarła jako "marmurki".

gra w kulki marmurki

Jak się grało w marmurki

Zasady gry są bardzo podobne do popularnej we Francji gry Jeu de Boules (petanque) lub golfa. Zasady są proste i chodzi bardziej o towarzystwo i zabawę niż o same kulki. Zasady gry mogą być indywidualnie określane ale w zasadzie chodzi o to kto rzuci swoją kuleczkę trafnie do dołka, lub zbije kulkę przeciwnika lub jego kulka stanie najbliżej muru lub dziurki - ten wygrywa i zbiera leżące kulki przeciwników. Raz się wygra - raz się przegra. Hazard wciąga. Gra się najczęściej na placach szkolnych ale grać można wszędzie.

Gra w knikkersy zna swoje reguły. Reguły te mogą być zresztą wolno ustalane. Przed rozpoczęciem gry dzieci ustalają zasady gry i jakie kulki biorą udział w grze i są do wygrania. Ustalonych zasad nie można w czasie gry zmieniać. Oszukiwanie w grze (vals spelen) jest nieuniknionym elementem gry knikkeren i przesunięcie kulki - gdy nikt nie patrzy - jest nagminne. Także granie z dziećmi o trzy klasy młodszymi rocznikami, mniej doświadczonymi, podwyższa znacznie szanse na duże wygrane. W szkole kwitnie także bujnie handel wymienny kuleczkami przy którym amsterdamska giełda wysiada. W jednym kącie szkolnego boiska jeden bonk kosztuje osiem katenogen gdy w innym miejscu tylko pięć. Knikkeren jest bardzo starą dziecięcą zabawą i przeżywa wszystkie mody jakie niemal co roku nawiedzają szkolne boiska jak np. flippo's, wuppies, jojo itd. 

gra w kulki marmurki

Kuleczki mają średnice od 12 do 30 mm. Woreczek knikkers kosztuje niewiele a zabawy jest moc. Kulki są w wielu rodzajach i mają swoje fantazyjne nazwy w zależności od wielkości i wyglądu, jak np.: ukkie's, kleintje, bul, afrikaantje, chinees, mexicaantje, parel, crystal, walvis, bolder, stuiter, bonk, reuze reuze, super mega, super bonk, kingsize.

ajważniejszym jest że: "het gaat om het spel, niet om de knikkers" - co znaczy dosłownie, że chodzi o grę a nie o kulki ale częściej to powiedzenie używane jest w przenośni - chodzi o przyjemność a nie o pieniądze. Popularnym jest także powiedzenie "iemand eruit knikkeren" co znaczy kogoś się pozbyć, lub go wyrzucić (tak jak zbić kulkę).

Kolekcję kulek knikkers dziecko przechowywało najlepiej w specjalnej sakiewce, kupionej lub uszyta przez mamusię. Co roku odbywały się w Holandii narodowe mistrzostwa gry w marmurki

gra w kulki marmurki

Do dzisiaj trafić można na specjalne płyty chodnikowe do gry w marmurki. Mało które dziecko wie do czego taka płyta służyła. Oczywiście kiedyś punktem honoru grających było zrobienie własnej dziurki a nie taka dziurka fabryczna. 

Woreczki z kulkami knikkers można nadal kupić w sklepach z zabawkami lub online w cenie od €6 za sto sztuk do €10 za cztery sztuki wyjątkowo pięknych i dużych kulek.

Domowa gra w knikkersy.

[Aktualizacja z 2010 r.]