W XVI wieku dziesiątki tysięcy Holendrów uciekało przed prześladowaniami religijnymi z kraju. Wielu z nich;  Mennonitów lub Anabaptystów  wybrało dziewiczy wschód Europy na miejsce schronienia i na statkach handlowych poprzez duński Öresund dopływali do Gdańska.

W tym czasie Królestwo Polskie należało do najbardziej tolerancyjnych w Europie. Katolicy, protestanci, prawosławni i mojżeszowi żyli obok siebie w pokoju.
Początkowo osadnicy holenderscy witani byli przez magistrat bogatego Gdańska serdecznie ponieważ posiadali umiejętność budowania grobli, wałów przeciwpowodziowych, potrafili osuszać podmokłe tereny. “Holendry”, jak byli nazywani, mogli wybierać własnego burmistrza, pastora i żyć według własnego biblijnego prawa.
Gdy jednak z czasem napływ uciekinierów z Holandii nie ustawał król Stefan Batory wydał w roku 1586 nakaz w którym żądał aby ta “ludzka plaga bez prawdziwej wiary zagrażająca porządkowi publicznemu” nie była wpuszczania więcej na ląd.
Podobny los czekał tych ludzi i w dalszych wiekach.

Setki Holendrów i ich potomków szukając miejsca na ziemi gdzie mogliby żyć według swoich biblijnych praw ciągnęło wzdłuż rzek Wisły i Bugu i zakładali swe kolonie na mokradłach gdzie polski lub ruski chłop nie chciał żyć. Osuszali grunty, budowali wsie, szkoły i własne kościoły. Jednak napady dzikich hord ze wschodu, najazdy kozackie i liczne inne zawieruchy wojenne zdziesiątkowały te kolonie, zniszczyły wsie i spaliły kościoły.

W tych czasach poziom cywilizacyjnego rozwoju Niderlandów w porównaniu do polskich kresów był wielki i Holendrzy czuli się lepsi od swoich polskich i ruskich sąsiadów którzy według ich opisów: “spali na słomie, jedli drewnianą łyżką z jednego garnka i nie nosili bielizny“.

Holendrzy posiadali zbyt mało ziemi aby się z niej utrzymać więc wynajmowali się do różnych robót: do budowy wałów obronnych, grobli i kanałów i nasypów kolejowych i innych prac ziemnych i wodnych - w których byli zresztą z natury specjalistami. Wielu tychże heretyków przeszło na prawosławną wiarę już pod rosyjskim zaborem, inni ruszyli dalej na wschód w poszukiwaniu przyjaźniejszych krajów aż Druga Wojna Światowa dopełniła ich rozproszenia.

Dzisiaj w Polsce już trudno znaleźć ślady po Holendrach choć jeszcze do 1945 roku Pasłęk nazywał się Preußisch Holland (Pruska Holandia) i był stolicą Holendrów na Mazurach.

W Pruskiej Holandii urodził się w roku 1712 Joachim Friedrich Henkel - chirurg który w roku 1769 dokonał pierwszego w świecie nowożytnym cesarskiego cięcia. Zdobył wielką reputację i został dyrektorem kliniki położniczej w Berlinie.