Czekoladowa historia

Aztekowie pili kakao pod nazwą cacaua. Hiszpanie sprowadzili ziarno kakaowe do Europy i nazwali ten napój chocolate czyli kakao+mleko.

Holandia była niegdyś jednym z największych producentów czekolady w świecie. Holenderski Van Houten były najpopularniejszą marką czekolada i kakao w przedwojennej Polsce i starzy warszawiacy pamiętają ją do dziś. Van Houten istnieje nadal ale już tylko jako marka handlowa. Tymczasem pierwsza znana wzmianka o "braciach Van Houten sprzedających na rynku w Amsterdamie najlepszy i najczystszy puder kakaowy" pochodzi z haarlemskiej gazety (Oprechte Haerlemsche Courant) z 2 sierpnia 1667 r. 

1667 r. Van Houten

Kakao, pochodzące z delty rzeki Orinoko, przywieźli do Europy Hiszpanie i był to początkowo nadzwyczaj ekskluzywny napój na najbogatszych dworach Europy w XVI i XVII wieku. Hiszpanie także wynaleźli czekoladę mieszając ziarna kakaowe z cukrem. W XVIII i XIX wieku produkcja czekolady rozprzestrzeniła się po całej Europie a prymat wiodła Anglia, Belgia, Holandia i Szwajcaria.

Flip i Flam z czekoladą Van Houten

Czekolada "Wanhutena"

W roku 1828 Casparus van Houten z Amsterdamu opracował i opatentował technologię oddzielania tłuszczu od masy kakaowej i ta procedura poważnie potaniła produkcję czekolady popularyzując ją w reszcie Europy.

XIX wiek był w Holandii wiekiem powstawania wielu fabryk i szybko rosnącej produkcji czekolady i innych produktów kakaowych. Amsterdam posiadał aż cztery fabryki czekolady z największą marką Bensdorp, następnie Korff, Tjoklati Blooker.  W Haarlemie powstała słynna do dzisiaj firma Droste, Van Houten w Weesp i Verkade w Zaandam.

Ciągle jeszcze 30% światowej produkcji masła i pudru kakaowego pochodzi z Holandii.

Van Houten

W holenderskiej miejscowości Veghel stoi największa w świecie fabryka czekolady firmy Mars Foods.

W ostatnim czasie mocno podrożały surowce do produkcji wyrobów Mars (Milky Way, M&M's, Twix, Skittles i Snickers), szczególnie kakao, orzeszki ziemne i mleko w proszku. Producent stara się nie podwyższać ceny batonów, jedynie zmniejsza za każdym razem ich wagę o kilka gram.

Wynalazek batona

pierwsze batony na świecie

Do ciekawostek należy, że fabryka czekolady Kwatta z Bredy była wynalazcą tak dzisiaj popularnych batonów czekoladowych typu Mars i Prince-Polo.

W roku 1891 Kwatta wyprodukowała dla potrzeb garnizonu w Bredzie czekoladki pod nazwą „Manoeuvre Chocolaad” które okazały się sukcesem na poligonach. Nastepnie fabryka otrzymała więcej wojskowych zamówień na takie czekoladowe batony które zdobyły szczególnie na popularność wśród żołnierzy na froncie I Wojny Światowej. Na opakowaniu widniał rysunek żołnierzyka który do dzisiaj pamiętają starzy Holendrzy a słowo Kwatta było jeszcze nie tak dawno synonimem batona czekoladowego.

Za to Belgowie zasłużyli się wynalezieniem bombonierek zwanych w Belgii pralinami. Belgia jest do dzisiaj cenionym i znaczącym w świecie producentem najwyższej jakości czekolady.

Holendrzy spożywają sporo czekolady pod różnymi postaciami jak np.:

  • kanapka z czekoladąbatony typu Mars, Twix, Snickers, Bounty itp.,
  • litery czekoladowe (chocoladeletters), monety i papierosy czekoladowe na Mikołaja,
  • jajka, zajączki i inne figury czekoladowe na Wielkanoc,
  • grysik (hagelslag) lub płatki (vlokken) czekoladowe na kanapki,
  • pasta czekoladowa (chocoladepasta) także do smarowania na kanapki,
  • niezliczone inne słodycze jak negerzoenenkoetjesreep itd.

Dzisiaj najwięksi i najpopularniejsi producenci czekolady w świecie to m.in. amerykański Mars Inc. i Kraft Foods, angielski Cadbury i szwajcarski Lindt i Nestle.

Smakosze czekolady

  • W konsumpcji czekolady przodują Szwajcarzy zjadając jej 11,5 kg rocznie.
  • Brytyjczycy zjadają 9,5 kg,
  • Belgowie 8,7 kg
  • Dużo czekolady konsumują także Niemcy, Irlandczycy, Duńczycy, Norwedzy, Austriacy i Polacy.
  • Listę zamykają Amerykanie zjadając 5,4 kg czekolady rocznie.

Czekolada w Polsce

Polska czekolada nierozerwalnie wiąże się z nazwiskiem Emila Wedla.

Niemiecka rodzina von Wedel pochodziła pierwotnie z Pomorza a konkretnie z miejscowości Drawno (niem. Neuwedell). Od XV wieku miejscowość Drawno była prywatną własnością rodu Wedlów (na terenie dzisiejszego Drawieńskiego Parku Narodowego). Charakterystycznym elementem Drawna jest niewielka ruina zamku Wedlów.

Karol Wedel przybył  w 1845 roku do Warszawy i początkowo otworzył cukiernię a następnie sklep i fabrykę czekolady. Jego syn, Emil kontynuował pracę ojca i firma otrzymała nazwę Emil Wedel. Po II Wojnie Światowej znacjonalizowana fabryka nosiła nazwę „22 Lipca” a od 1999 przejęta została przez brytyjską firmę Cadbury i przywrócono jej nazwę E. Wedel która zresztą nigdy nie poszła w zapomnienie wśród warszawiaków.

serduszka z czekolady

Czekoladowe szczęście

  •  
    Istnieją wyniki badań z których wynika, że 50% kobiet wybiera czekoladę ponad seks, aczkolwiek moim zdaniem wynik takich badań mogły być w dużej mierze zależne od podstępnego i sugestywnego  sposobu zadawania pytań.
  • Czekolada zawiera 300 różnych substancji i jest czymś więcej niż tylko słodką bombką kalorii.
  • Kakao zawiera zdrowe flawonole  w ilościach większych niż owoce i pomidory. Flawonole przeciwdziałają procesowi starzenia, miażdżycy i obniżają ciśnienie krwi.
  • Czekolada zawiera anandamidy i kannabinoidy  – substancje znajdujące się także w mózgu i jak się przypuszcza są one odpowiedzialne za nasze poczucie rozkoszy. Sceptycy twierdzą, że trzeba by jeść co najmniej kilo czekolady dziennie aby doznać tego uczucia. Czekolada zawiera także śladowe ilości kofeiny  i teobrominy  a także uspakajającego działającego aminokwasu tryptofan.
  • Co najważniejsze to czekolada pobudza w organizmie jednego z opiatów tworzącego endorfiny - grupy hormonów peptydowych, które kształtują odczucie zakochania, wywołują doskonałe samopoczucie i zadowolenie z siebie (tzw. hormon szczęścia) oraz generalnie wywołują wszelkie inne stany euforyczne a także zawiera fenyloetyloaminę  uważaną za substancję odpowiedzialną za wyższe stany uczuciowe związane przede wszystkim z tak silnym uczuciem, jakim jest miłość. Skutki działania fenyloetyloaminy przypominają reakcję organizmu na amfetaminę.

Polecam więc czekoladę! Pożądane jest jeść czekoladę gorzką (pure chocolade) ponieważ ta zawiera najwięcej kakao a najmniej cukru czyli kalorii, czekolada mleczna natomiast zawiera znacznie mniej kakao i więcej cukru a czekolada biała w ogóle nie zawiera kakao.

[aktualizacja z 2008 r.]