Holandia Wiki

Trudniej tu za to zauważyć tulipany, chodaki i wszystkie inne symbole tego kraju.

Kraj jest malutki, bo w poprzek; z Oldenzaal do Haarlemu przejedziesz go w niecałe 2 godziny (179 km) a z góry na dół; z Groningen do Maastrichtu w 3,5 godziny (338 km).

1. Kwestia nazewnictwa
Popularnie zwana jest Holandią a ta stara nazwa pochodzi jeszcze z czasów kiedy region Noord i Zuid Holland bogate były w drewniane domy, bo nazwa pochodzi od holz land (drewniany kraj)
i wszystkie inne symbole tego kraju. Oficjalnie mówi się o Niderlandach (w liczbie mnogiej, bo łącznie z koloniami) od nider land (niski kraj). Tak też w wielu językach kraj ten nazywa się po prostu Niski Kraj jak np. Pays-Bas (F), Países Bajos (ES), Nizozemske (SK), Paesi Bassi (I).

2. Ustrój polityczny
Monarchia konstytucyjna - czyli rząd rządzi, ale nikt nie wie, tak na prawdę, ile monarcha ma do powiedzenia.

2.1 Scena polityczna
Holandia liczy sobie dziesiątki partii politycznych. Jest partia staruszków, wielbicieli psów, partia alternatywna, partia przyszłości, partia przejrzysta i partia trwała ale najbardziej liczące się są trzy partie: Partia Pracy (PvDA), Partia Chrześcijańska (CDA) i Partia Liberalna (VVD). Do tego często dołącza w tańcu koalicyjnym inna, w danym momencie, modna partyjka.

2.2 Podział administracyjny
Holandia dzieli się na 12 prowincji; na północy żyją fryzyjscy łyżwiarze, na zachodzie holenderscy kolarze a poniżej rzek chłopi i zelandzkie ponuraki.

3. Geografia
Holandia to jedno wielkie podmokłe pastwisko lub torfowisko. Na końcu pastwiska są wysokie wydmy a zanim morze. Co 50 metrów kanał, rów melioracyjny, grobla lub wał. Kto che zobaczyć Holandię a nie lubi dalekich i drogich podróży - zapraszam do Malborka - tamtejsze okolice były kiedyś Holandią. Jest podobnie jak w Holandii tylko bez autostrad.

3.1 Klimat
Klimat jest łagodny. Średnia temperatur i opadów taka sama jak w Polsce tylko, że tu równomiernie rozprowadzona na wszystkie dni. Czyli mży tu często ale mrozu nie ma, tym bardziej śniegu.

4. Historia
- Plemię Zachodnich Germanów zwących się Batwianami zamieszkało w prehistorii tutejsze moczary delty Renu. Rzymianie posuwając się Renem dotarli aż tam. Przynieśli cywilizację, założyli miasta Nijmegen, Haarlem i Maastricht. Batawianie nieco się Rzymianom stawiali ale w końcu przyjęli ich obyczaje i z czasem nawet ich religię, chociaż do dzisiaj nie przepadają za rzymskim namiestnikiem Boga.
- Po rozpadzie starego cesarstwa rzymskiego, Niderlandy stały się częścią nowego Świętego Cesarstwa Rzymskiego pod panowaniem Karola Wielkiego (1200 lat temu) zwanego później I Rzeszą Niemiecką.
- Następnie mocarne rody dzieliły między siebie Europę i tak Holandia była jakiś czas burgundzka a później habsburska. W końcu ku wielkiemu niezadowoleniu Holendrów przypadła w spadku Karolowi V.
- W połowie XVI wieku Holandię dziedziczy hiszpański katolik Filip II gdy tymczasem w w narodzie budzi się protestantyzm. Niderlandy były już wówczas najbardziej rozwiniętym rzemieślniczym regionem Europy, liczącym ponad 200 zamożnych miast które przynosiły Habsburgom 7 razy więcej dochodów z tytułu podatków, niż przywóz srebra z Ameryki. Przez Rotterdam i Antwerpię przepływało ok. 50% światowego obrotu towarowego - więc nic dziwnego, że Holendrzy woleli tę kasę liczyć sami niż odprowadzać ją dla habsburskiego fiskusa.
- W 1568 Wilhelm Orański zapoczątkowuje powstanie przeciw Hiszpanom zwane później wojną 80-letnią. Siedem prowincji zawiera Unię w Utrechcie i wspólnymi siłami biją Hiszpanów.
W 1588 powstaje Republika Zjednoczonych Prowincji Niderlandów. Potężna holenderska flota niszczy hiszpańską armadę. Kilka lat później powstaje pierwsza w świecie międzynarodowa kompania handlowa VOC (Zjednoczona Wchodnioindyjska Kompania) i rozpoczyna się złoty XVII wiek.
- W czasach holenderskiej hegemonii na morzach całego świata holenderskie żaglowce opływając świat w poszukiwaniu nowych rynków handlowych - przy okazji odkrywały i opisywały świat. Holendrzy penetrowali morza północne szukając dróg morski przez lody (Baretsz, Hudson), wybrzeża wszystkich kontynentów, badając szczegółowo wybrzeża obu Ameryk, Afryki, Azji i przy okazji odkrywając Australię i Nową Zelandię (Tasman).
- Koniec XVIII wieku to oświecenie i powstawanie nowoczesnych państw konstytucyjnych. Po upadku rewolucji francuskiej Napoleon przyłącza Holandię do swego cesarstwa a po upadku Napoleona Niderlandy tworzą duże państwo wraz z południowymi Niderlandami które jednak w 1830 odłączają się tworząc Belgię.
- Pierwszą Wojnę Światowąą przechodzi Holandia neutralnie ale w Drugą już się to nie udało. Wojnę przeżyła Holandia z względnie małymi stratami poza deportacją 75% żydów, konfiskatą rowerów i zimą głodu.

5. Gospodarka
Jak widać powyżej z holenderskiej historii - to w tym kraju powstał kapitalizm. Wenecja, Florencja i Amsterdam były centrami handlowymi świata. Dzisiaj jest nim może Nowy Jork ale i Nowy Jork zbudowali Holendrzy i światowa giełda stoi na ulicy Wall Street - ulicy muru, jaki zbudowali tam Holendrzy w ówczesnym Nowym Amsterdamie. Holenderska sieć bankowa, przemysłowa i handlowa jest w świecie większa niż nam się zdaje a na pewno większa niż wielkość tego kraju by na to wskazywała. Porównywanie gospodarki holenderskiej z polską jest pouczające. Polska posiada 8 razy więcej gruntów rolnych i aż 30 razy więcej gospodarstw rolnych niż Holandia! Choć Holandia nie jest krajem rolniczym to produkuje 3 razy więcej zboża i mięsa niż Polska (na głowę mieszkańca).

6. Demografia
Holandia należy do najbardziej zagęszczonych krajów świata. Aglomeracja o nazwie Randstad obejmująca miasta Amsterdam, Utrecht, Rotterdam i Haga jest porównywalna obszarem, liczbą mieszkańców i znaczeniem ekonomicznym w świecie do Nowego Jorku.

7. Religia
Różne religie były ale się skończyły.
Nawet przeklinanie w stylu „O Boże!", „o Jezu!", „ło matko boska!" - zastąpiono bardziej ateistycznym „shit" i „fuck". Polscy i muzułmańscy emigranci stanowią tutaj największą grupę praktykujących swoje religie.

8. Kultura
Joint, filiżanka kawy i ciastko charakteryzują holenderska kulturę. Poza tym w tym kraju znajduje sie największa ilość muzeów na kilometr kwadratowy w świecie. Rembrandt'a, Vermeer'a, Van Goch'a, Johana Cruyff 'a i DJ Tiesto zna każde dziecko!

8.1 Język
Oficjalnie zwie się niderlandzki, czyli holenderski. Fryzowie na północy mają swoją odmianę fryzyjską a na południu Flamandczycy swój dialekt i każdy inny region coś tam zaciąga po swojemu.

8.2 Literatura
To przede wszystkim wspaniały Erazm z Rotterdamu z wciąż aktualną Pochwałą Głupoty.
Dalej najsłynniejsze nazwiska to: P.C. Hooft, Multatuli (najsłynniejsza jego książka: Max Havelaar), Gerard Reve (De Avonden - Wieczory), Harry Mulisch (De Aanslag - Zamach i De ontdekking van de hemel - Odkrycie nieba), Simon Vestdijk, Hugo Claus (Het verdriet van België - Cały smutek Belgii), Jan Wolkers (Terug naar Oegstgeest - Powrót do Oestgeest, Turks Fruit - Tureckie delicje)

8.3 Malarstwo
Długa lista którą prowadzi Rembrandt van Rijn a za nim idą Johannes Vermeer, Frans van Mieris, Frans Hals, Pieter Breughel, Jan Steen, Pieter Claesz, Vincent Van Gogh, Piet Mondriaan, Karel Appel.

8.4 Szkolnictwo
System szkolnictwa różni się zasadniczo od polskiego; jest dużo bardziej elastyczny i dużo mniej autorytatywny. Młodzież uczy się pracować grupowo, rozwiązywać praktyczne problemy, na każdym poziomie nauczania jest najważniejszym praktyczne zastosowanie teorii, poznawanie języków obcych i samodzielność.

Nauczanie rozpoczyna się w wieku 4 lat w kleuterschool (przedszkole) w pierwszej grupie.

Od grupy trzeciej (6-latki) rozpoczyna się basisschool (szkoła podstawowa) i trwa 6 lat do grupy ósmej.

Szkoły średnie typu gimnazjalnego dzielą się na trzy poziomy:

Najniższy - VMBO (4-letnie), także nauczanie niższe zawodowe
Z VMBO można kontynuować nauczanie zawodowe w średniej szkole zawodowej MBO dającej także wstęp do szkolnictwa wyższego.
Średni - HAVO (5-letnie) matura uprawnia do dalszej nauki w szkolnictwie wyższym
Wyższy - VWO (6-letnie) matura daje wstęp na uniwersytety.

Szkoły wyższe HBO (4-letnie) dają dyplom Bachelor (licencjat)
Uniwersytety WO (4-5-letnie) dają dyplomy Bachelor (licencjat) lub Master (magister)

9. Znani Holendrzy
Pełna lista najbardziej znanych Holendrów (poza granicami Niderlandów).