Depresja na torfowisku - historia holenderskiego paliwa

Kategoria: Kraj

Obszar Holandii był 100 lat temu jednym wielkim torfowiskiem. Z niedostatku drewna, przez wiele wieków torf był najważniejszym materiałem opałowym. Także dzięki wydobyciu torfu ten kraj zawdzięcza swoje depresyjne położenie. Naród dosłownie wkopał się poniżej poziomu morza.

prehistoryczna HolandiaDo czasu rozpoczęcia wydobywania węgla kamiennego na dużą skalę w XIX wieku - torf był najważniejszym źródłem energii w Holandii.

Mała epoka lodowcowa

W okresie od roku 1500 do 1900 panował w Europie wyjątkowo chłodny klimat nazywany dzisiaj "małą epoką lodowcową". Szacowana średnia temperatura w roku 1600 leżała około 6-8°C niżej niż dzisiaj. W tym czasie w Holandii żyło już ok. 1,5 mln ludzi a drewna na opał było zbyt mało. Rozległe obszary torfowisk nadawały się na opał. Mapka ilustruje pokłady torfu w Holandii na początku naszej ery.Robotnicy torfowi

Wyrobisko torfu

W północnych prowincjach Holandii, gdzie poziom lądu i tak nie odbiegał wiele od poziomu morza wydobywano warstwy torfu do głębokości kilku metrów czego rezultatem było powstanie w wyrobiskach płytkich jezior z wód gruntowych i deszczowych. Te jeziora zwane są zresztą kałużami (Nieuwkoopse Plassen i Vinkeveense Plassen). Niektóre zalane torfowe wyrobiska udało się później osuszyć czyli jak mówią "spolderyzować"- dzięki użyciu nowych technologii; pomp wodnych napędzanych siłą wiatru (holenderskie wiatraki). 

Prowincja Noord-Brabant była pierwszym regionem wydobycia torfu w Zachodniej Europie. Torf wydobywano w Niderlandach od XIII wieku.

Torf jako powszechnie dostępny w całym kraju materiał opałowy był także motorem rozwoju przemysłowego Holandii w Złotym Wieku (XVII w.). Torfem palono w domach, w hutach, browarach i gorzelniach.

górnicy torfu

Przy wydobywaniu torfu znalazło pracę wielu biednych chłopów i przez wieku istniał zawód "wydobywcy torfu" - turfsteker. "Turfstekerzy" pracowali w zespołach podzielonych na różne zadania. Mężczyźni kopali torf (często pod powierzchnią wody) różnymi specjalnymi rodzajami łopat. Inni (także kobiety) kroili turf na równe bloki, następnie ładowali na taczki i wywozili w suche miejsce gdzie bloki torfu schły przez 3 miesiące aby się nadawały na opał.

sprzedaż torfu

Torf służył za opał od co najmniej XIII aż do XX wieku. Dopiero w roku 1992 zaprzestano wydobywania torfu, który ostatnio służył już tylko jako ulepszacz gleby w ogrodnictwie. Obecnie torf importowany jest z Irlandii i Polski.

Bieda w Niderlandach

ziemianka

Zdjęcie ziemianki (plaggenhut) w prowincji Drenthe z 1936 r. Takie ziemianki istniały w najbiedniejszych regionach Niderlandów, szczególnie w prowincji Drenthe, Friesland i Overijssel. W zeszłych wiekach służyły jako schronienie robotników wydobywających torf. Pod koniec XIX wieku aż do połowy XX w. służyły za mieszkania biednych i bezrobotnych. Ostatnia ziemianka w Holandii była zamieszkała do 1965 r.

Kanały torfowe

W wielu regionach Holandii pozostały po wydobyciu torfu niekończące się długie, proste pod linijkę kanały zwane vaarten. Vaart spełniał dwie funkcje; początkowo służył jako kanał melioracyjny odciągający nadmiar wody z podmokłych terenów torfowych i jednocześnie był idealną drogą transportowania wydobytego torfu łodziami do miejsc przeznaczenia.

kanał torfowy - vaart

Torfowisko = veen

Torf powstaje w wyniku obumierania zgromadzonych roślin wodnych (trzcin, wodorostów) w warunkach beztlenowych. Torfowisko po holendersku: veen. Istnieją wysokie (grube warstwy torfu) zwane hoogveen i niższe - laagveen.

Torf powstaje narasta z szybkością około 1 mm rocznie. Trzymetrowa warstwa torfu jakie istniały w Holandii musiały powstawać 3 tys. lat około 10 tys. lat temu.

1 m³ węgla kamiennego daje tyle samo energii cieplnej co 1 m³ torfu.

Poleski park narodowy

Parki narodowe

Aby zobaczyć torfowisko lub co jeszcze ciekawsze proces jego powstawania, polecam udać się do Poleskiego Parku Narodowego w Urszulinie (lubelskie). Park ten można zwiedzać chodząc po ciągnących się kilometrami kładkach dydaktycznych ponad bagnami w niezwykłym krajobrazie bagien. Poleski Park odwiedzają także holenderscy badacze gdyż ten region obok Biebrzańskiego Parku Narodowego przypomina tereny Holandii sprzed tysięcy lat.

Poleski park narodowy

W Holandii Park Narodowy "De Grote Peel" leżący pomiędzy Venlo i Eindhoven jest dzisiaj najlepszym przykładem gdzie "wysoki torf" (hoogveen) jeszcze się dobrze zachował. Na tym obszarze rozpoczęto wydobycie torfu dopiero w XIX wieku ale z wielu powodów geologicznych nie wyrobiono torfu do końca. Dzisiaj jest to ważny dla kraju rezerwat przyrody prehistorycznej Holandii.

Powyżej reportaż z Parku Narodowego "De Groote Peel".

 

Turfstekers - górnicy torfu przy pracy 

Etykietowanie: depresja energia Holandia

Użytkownicy muszą być zarejestrowani i zalogowani, aby móc komentować.

Z boku widać lepiej