Cyganie

Pierwszy raz miałem kontakt z Cyganami na mazowieckiej wsi gdzie spędzałem wakacje. To znaczy nie był to żaden kontakt tylko uczucie strachu przed Cyganami.
Pewnego dnia przez wieś biegł człowiek i krzyczał w trwodze: "Cyganie jadą!".
W wieś padł strach. W zagrodzie zapanowała trwoga. Gospodynie w pośpiechu zamykały wrota i drzwi w obejściu, zapędzały kury do kurnika i dzieci do domu.
W zaryglowanym domu stałem z trwoga na środku pokoju z sercem bijącym jak młot ze strachu, czując, że dzieje się coś strasznego. Gospodyni pozaciągała wszystkie zasłony i nie śmiałem nawet podejść do okna tylko przez szparkę w zasłonach zobaczyłem smugi przejeżdżających wozów taboru, niczym konwój osadników na prerii ze starych westernów - jedynie, w naszym odczuciu byli to dzicy Indianie a nie cywilizowani osadnicy. Wieś wstrzymała oddech. Wszystkie drzwi i okna szczelnie pozamykane miały zapobiec aby Cyganie nie ukradli; konia, kury lub dziecka.

Strach wszedł we mnie na resztę życia.

W młodości jeszcze często spotykałem na swej drodze Cyganów. Najczęściej Cyganki. Na placu przed Pałacem Kultury stały zawsze Cyganki bardzo natarczywie i nachalnie zaczepiające przechodniów: "powróżyć panocku?! Cyganka prawdę ci powie!". Czasami z dzieckiem na reku wymuszały datek "na mleko dla dziecka". Omijałem je zawsze szerokim lukiem bojąc się ich spojrzeń i przekleństw jakie za mną słały. Przed wejściem na bazar lub hale targowa stali obowiązkowo Cyganie kręcąc w dłoniach mosiężnymi patelniami, zachęcając do kupna. To były dobre patelnie.

Ostatni raz spotkałem się z Cyganami na urlopie na Słowacji. Słowacja liczy ponad pół miliona Cyganów, to 10% mieszkańców kraju. Żaden kraj na świecie nie ma tak wysokiego procentu Cyganów.  Przejeżdżałem tam przez cygańskie wsie albo raczej osiedla slumsów niczym z Kalkuty - co może nie jest aż tak dziwne zważywszy, że Cyganie przywędrowali do Europy w średniowieczu z Indii. Pod
Popradem rozmawiałem ze słowackim ochroniarzem spacerującym po polu i z lornetka wypatrującego młodych Cyganów którzy notorycznie kradli ziemniaki. Rolnikom opłacało się zatrudnić ochroniarza.

Pisze cały czas świadomie "Cyganie" (ned. zigeuners) zdając sobie sprawę, że to jest nazwa ludowa i nieoficjalna a nawet ponoć obraźliwa dla Romów. Oficjalnie zwą się Roma lub Sinti, ale dla mnie te słowa nie zawierają tego emocjonalnego ładunku i nic nie mówią. Ja nie pisze o Romach tylko o Cyganach. Tak samo jak piszę o Holendrach a nie o Niderlandczykach.
Ale tak na prawdę to Cyganów wcale nie znam.

Wyczytałem o nich tylko tyle na internecie, że w Polsce żyje około 20 tys. Romów. "Niegdyś tworzyli oni kasty w całej Europie. Były kasty zajmujące się kotlarstwem. Pracowali rzetelnie i ciężko wyrabiając kotły, garnki, patelnie. Z tego się utrzymywali. Inne kasty, właśnie z terenów obecnej Rumunii, czyli z Bałkanów zajmowały się przede wszystkim handlem końmi. Istniały kasty bogatsze, z terenów Hiszpanii zajmujące się handlem złotem i kamieniami szlachetnymi. Ale były też kasty chwytające się wszystkiego co popadło, czyli a to sprzedał konia, a to patelnię, a to złoty sygnet, który jakimś przypadkiem wszedł w jego posiadanie. Były to kasty najuboższe, często "wspomagające się" oszustwem i kradzieżą aby przetrwać. Zostali nazwani potocznie Cyganami. I poprzez swoje nieuczciwe zachowanie gorliwie pracowali na opinie innych kast. Romowie mają swój kodeks honorowy bardziej przestrzegany niż kodeks karny kraju, w którym koczują".

Francja deportuje Romów do Rumunii.

Francja legalizuje muzułmańskie burki.

W Niemczech odradzają się idee o untermenschen.

W Holandii polityk obraża otwarcie muzułmanów.

Europa zmienia twarz.