Reformacja w Niderlandach
"Religijność tego ludu
mieszka w sercu i z
niego czerpię siłę swoją"*
Reformacja w Niderlandach była jednym z najważniejszych czynników, które wpłynęły, w sposób bardzo znaczący na wyodrębnienie się struktury społeczno-politycznej tego regionu. Zdaniem Josepha Leclera ''Polityczną** i religijną historię Niderlandów w XVI wieku możemy podzielić na dwa zupełnie odrębne okresy. W pierwszym, który trwa do 1566 roku kraj przechodzi całkowicie pod panowanie cesarzy najpierw Karola V i Filipa II króla Hiszpanii. Drugi okres przypada na czas wojen religijnych w Francji, kiedy to następuje umocnienie się kalwinizmu w prowincjach północnych i zrzucenie jarzma hiszpańskiego w tych obszarze i utworzeniem z nich samodzielnego państwa.
Jednym z prekursorów, zwracającym uwagę na nadużycia kościoła katolickiego nie tylko w Niderlandach był Erazm z Rotterdamu Działalność jego i innych humanistów była krótkotrwała, ponieważ bardziej sprzyjające warunki rozwoju mieli w Niemczech, gdzie władza cesarska była słaba i istniała silna niezależność książąt. Z ogłoszeniem edyktu wormackiego 8.05.1521 Karol V starał się powstrzymać za pomocą terroru i prześladowań wyznawców luteranizmu, rozważał możliwość wprowadzenia inkwizycji, do czego jednak nie doszło, powstał w zamian "trybunał mieszany" o strukturze polityczno-kościelnej zajmujący się ściganiem wyznawców i zwolenników herezji. Jego działalność polegała na wydawaniu edyktów nakazujących tropienie i ujawnianie heretyków. Znacznie groźniejszy od luteran okazał się ruch anabaptystów występujących na terenie Holandii i Nadrenii. Wkrótce to na nich skoncentrowały się działania represyjne Karola V. W 1535 wydano edykt przeciw herezji , który w swojej treści był o wiele bardziej radykalny od przepisów z okresu Średniowiecza, ponieważ nie darował win nawet tym osobom, które wyrzekły się herezji i żałują jej.
Najważniejszym odłamem protestantyzmu, który w szybkim czasie zdominował i rozprzestrzenił się w prowincjach północnych był kalwinizm przybyły z Francji.
Pojawia się on w połowie XVI się na terenach dzisiejszej Belgii, a dokładniej w okręgach walońskich, gdzie powstała pierwsza organizacja religii reformowanej na obszarze Niderlandów. Kalwinizm zyskuje zdecydowaną przewagę nad innymi nurtami religii protestanckiej i pomimo bardzo wyraźnej anty-reformacyjnej działalności Karola V przenika do okręgów przemysłowych, do mieszczaństwa, gdzie staje się bardzo popularny, a także do wyższych warstw społecznych. Wzrost popularności w kraju wiąże się z coraz mocniejszą pozycją protestantów w Francji, gdzie stają się partią polityczną z zapleczem militarnym, ponadto udaje im się uzyskać ustępstwa od strony królewskiej.
Kalwinizm odegrał bardzo ważną rolę podczas wojny wyzwoleńczej, gdzie był źródłem energii, wiary i zadecydował o ostatecznym zwycięstwie, nie przyjęła się natomiast idea polegająca na stworzeniu czegoś w rodzaju teokracji , na przeszkodzie stanęła odzyskana niezależność polityczna i brak jednomyślności większości warstw społecznych.
___________
* Temple, s.198
** J. Lecler, Historia Tolerancji W Wieku Reformacji, Warszawa 1964, s. 175
Slyszalem takie przyslowie, dzis juz mniej aktualne , ale jeszcze wciaz obecne, ktore w jakis maly sposob oddaje ducha tamtych czasow. "Kazdy Holender jest Teologiem, dwoch Holendrów to juz kosciól a trzech to schizma"
Interesujący tekst (zresztą nie pierwszy jeżeli chodzi o pracę Patryka). Nie podejmę się komentarza, gdyż moja wiedza historyczna zatrzymała się na 1945 roku ;)
Skoro jesteśmy w kategorii: historia i polityka, przypomniał mi się artykuł pana Andrzeja o Unii Europejskiej, gdzie pisał m.in.
"Holandia JEST Europą. Unia Europejska może się obyć prędzej bez Polski, bez Włoch a nawet bez Wielkiej Brytanii ale nie bez Beneluxu. Holender nie musi nikogo przekonywać, że JEST Europejczykiem ani mu to nawet do głowy nie przyjdzie, że ktoś w to może wątpić.
Nieco inaczej wygląda to w Polsce.
My musimy wciąż gorliwie udowadniać przed samym sobą i przed resztą świata, że jesteśmy częścią Europy."
Przyznam, iż miałem nadzieję, że skoro pan Andrzej poświęcił kilka artykułów tematyce wyborów do UE, to po wyborze Jerzego Buzka na stanowisko Przewodniczącego Parlamentu Europejskiego, poświeci temu wydarzeniu choćby jeden kolejny artykuł. Niestety minęło pół roku i nic takiego nie miało miejsca. Cóż, widocznie nie był to fakt na tyle istotny, by poświęcić mu jakąkolwiek uwagę. Jak widać dla wewnątrz unijnych relacji polsko-holenderskich ten mało istotny fakt nie odegrał większego znaczenia.
Może faktycznie idzie pan czasem na łatwiznę panie Andrzeju, unikając mniej wygodnych tematów, do czego sam się pan zresztą przyznaje w artykule "Jakie jest twoje zdanie?"
Pozdrawiam.
Tak jest do dzisiaj: "Één Hollander een theoloog, twee Hollanders een kerk, drie Hollanders een schisma"
Dla mnie zdumiewajace jest to jak ogromne sa roznice miedzy kalwinizmem holendreskim a nieholenderskim ( szkocja, szwjacaria, pl-zach Niemcy). Czytalem jakis czas temu w Trouw o wyjatkowosci holenderskiego kalwinizmu, a w zasadzie dyskusje czy wyznanie mocno-zreformowane moze prowadzic do tego ze osoby te czesciej moga zapadac na depresje, A tak swoja droga w zeszlym roku byla 500 rocznica urodzin Jana Kalwina i duzo ciekawych imprez z tym zwiazanych.
Ciekawe jest to wlasnie ze mlodzi (a nie starsi) ludzie osigneli wynik faktor C - 64 w tescie ktory przeprowadzono. Moze dlatego ze mlodziez widzi swiat czesciej jako czarno-bialy?
Chcialbym miec pod tym artykulem prawie 300 komentarzy. eh
@Patryk - jeden doloze, bo bylo nie bylo chetnie czytam Twoje teksty. ale na 300 to bym jednak nie liczyl ;) na otarcie lez: Tomasz Stanko tez sprzedaje mniej plyt niz Ich Troje :D
Dziekuje
Patryk,
dzieki za wspanialy artykul.Zycze samych sukcesow.
Witam ,
Patryku bardzo ciekawy artykul!!!
Mam d Ciebie pytanko, czy masz moze jakis tekst lub znasz jakies pozycje ksiazkowe na temat religii w holandi podczas II Wojny Swiatowej?? Pozdrawiam, Gosia
Dziekuje. Po polsku nie ma nic. Po niderlandzku tez nie za wiele. Jedyne co wiem na ten temat to, ze doswiadczenie wojene, mialy wplyw na upadek filarow. Katolicy i Protestanci zmuszeni sila do wspolpracy, zobaczyli, ze obecny system odseparowania nie jest konieczny. Doswiadczenia wojne przyczynily sie takze do laicyzacji, poniewaz trauma wojena i powojna wiazala sie z utrata wiary w Boga.
Dodaj nową odpowiedź