Święty lód łyżwiarskiej nacji

Uczucia te mógłbym może tylko porównać do ekscytacji niektórych Polaków na wiadomość, że w lesie wysypały prawdziwki lub ojczyzna stoi w powstańczym ogniu.

Gdy przez kilka dni temperatura spada parę stopni poniżej zera także telewizja na wszystkich kanałach pokazuje lód i łyżwy i wszystko co z tym związane. Nadaje się wszystek materiał archiwalny z różnych zawodów, historycznych, wielkich chwil lodowej chwały tego narodu. Handel już wyprzał zapasy łyżew a prawdziwe holenderskie łyżwy to "noren" czyli na nasz "norwegi". Zakłada się je na gołe stopy, bez skarpetki - wówczas lepiej układają się do stopy.

Holendrzy na widok zamarzającego kanału dostają szału. Masowo biorą wolne w pracy, ostrza łyżwy i pędza na kanały ślizgać się na "naturalnym lodzie" (natuurijs). Są to łyżwiarskie wyprawy w kraj, gdzie w ciągu dnia co ambitniejsi potrafią przejechać 50, 100 a nawet więcej kilometrów. Dzieci uczą się jeździć na łyżwach jak tylko nauczą się chodzić, przynajmniej jeśli zima na to pozwala. Ostatnio był szereg bardzo łagodnych zim bez lodu. W roku 1997 była ostatnia mroźniejsza zima. Do dziś - do roku stycznia 2009. Możliwości łyżwiarstwa na sztucznych torach jest dosyć ale to nie jest "prawdziwy" lód. Jedyny lód jaki naprawdę się liczy jest lodem naturalnym, w naturze, w mieście i na wsi, wśród łąk, polderów, trzcin i ostrego, wschodniego mroźnego wiatru. Miejscami wydaje się nawet zakaz żeglugi aby statki rzeczne nie zniszczyły tego pięknego dzieła natury: torów lodowych.

Jednak woda nie zamarza wszędzie równo. Śnieg jest wrogiem lodu. Jest wiele słabych punktów, szczególnie pod licznymi mostami. Ryzyko załamania lodu jest duże. Pękający z trzaskiem pod łyżwami lód nie odstrasza Holendrów. Przy szybkości jazdy dochodzącej do 60 km/godz. tylko holenderscy specjaliści umieją omijać przeszkody na lodzie jak dziury i pęknięcia. Wyczynowy łyżwiarz halowy nie ma szans na holenderskich kanałach w wyścigu z fryzyjskim chłopem bo ten "czuje" ten lód. Załamanie się lodu jest wliczonym ryzykiem. Łyżwiarze wiedzą jak wyciągnąć się z przerębla - mają do tego nawet specjalne przyrządy na szyi. To chyba też jest porównywalne z polskim ryzykiem zbieraniem grzybów i konsumpcji grzybków trujących – nikt się tego nie boi.

Nikt nie wie do końca dlaczego lód i łyżwy są taką pasją Holendrów. Wiadomo, że XVII wiek charakteryzował się wyjątkowo mroźnymi zimami i zwany jest mini-epoką-lodowcową. Kanałów w Holandii było zawsze więcej niż dróg i zapewne praktycznym i szybszym było poruszenie się na łyżwach niż chodzenie na piechotę. Pamiętajmy, że nawet rower jest dość nowoczesnym wynalazkiem rozpowszechnionym dopiero w XX wieku. Poza tym przypuszcza się, że holenderski stosunek do lody ma coś z poczucia zwycięstwa na wodą z którą ten naród stale walczy. Gdy mróz zetnie wodę - człowiek może po niej jeździć, być jej panem, zobaczyć ląd - swój kraj z perspektywy z jakiej go nigdy nie może widzieć; jakby od środka, od wody. Do tego lód spłaszcza struktury społeczne, demokratyzuje. Na lodzie wszyscy są równi. Holender kocha równość. Nie lubi wychylania się. Na lodzie ten najbogatszy, najlepiej ubrany, najbardziej szanowany pośliźnie się tak samo pociesznie i bezradnie jak ten biedak.

Zawody łyżwiarskie na kanałach i jeziorach odbywają się w Holandii już od XIII wieku. Do mitycznych rozmiarów urósł fryzyjski Wyścig Jedenastu Miast gdzie cały naród w 200-kilometrowym wyścigu  może się zmierzyć ze sobą samym w walce z zimnem i wycieczeniem. Zwycięzca tego wyścigu zostaje bohaterem narodowym na wieki niczym Sobieski w Polsce. Każde holenderskie dziecko zna nazwiska zwycięzców Reiniera Papinga (1963), Everta van Benthem  (1985 i 86) i Henka Angenenta  (1997).

Wokół łyżwiarstwa na naturalnym lodzie w tej mroźnej scenerii rozkładają się kramy z typowo holenderskimi zimowymi specjałami: Snert, koek i zopie.
Snert to popularna, gwarowa nazwa erwtensoep czyli holenderskiej grochówki z zielonego, łuskanego grochu z nieodzownym rookworst (wędzona kiełbasa, rodzaj serdelka) jedzona wyłącznie zimą.
Koek – czyli ciastko (niekoniecznie zimowe) to zazwyczaj gevulde koek; ciastko z nadzieniem.
Zopie – gorący napój. W kramach na lodzie sprzedawało się niegdyś ciastka i zopie. Zopie był mieszanką ciemnego piwa z rumem, jajkiem i przyprawami na gorąco. Współcześnie jest to zazwyczaj kakao na gorąco, czasami z rumem.

Holenderska miłość do zamarzniętych kanałów nie przeszkadza w tym aby nie cierpieć śniegu. Śnieg jest prawdziwym utrapieniem i oprócz ulepienia bałwana z dziećmi nie ma z niego żadnego pożytku w tym kraju.