Handlarz wędrowny - wymarłe zawody

Kategoria: Ludzie
Szpulka nici, guzik, garnek, szczotka, łyżka... Czyli 1001 drobiazgów sprzedawał wędrowny handlarz przemierzając cały kraj.

wędrowny handlarz

Handlarz wędrowny - marskramer

Marskramer czyli wędrowny handlarz ma bardzo długą tradycję sięgającą średniowiecza. W Polsce też byli, nawet ich pamiętam, choć nie wiem jak ich nazywano. Przed wojną byli to zazwyczaj Żydzi z długą brodą. U nas w domu mówiło się "dziad ze starzyzną".

Słowo mars znaczyło kiedyś koszyk, kramer to kramarz/handlarz.

Od wsi do wsi, od miasteczka do miasteczka, z jednego jarmarku na drugiego, od drzwi do drzwi i na każdym targu od wieków chodzili wędrowni handlarze. Na plecach nieśli obładowany towarem kosz (zwany mars) i mieli wszystko do sprzedania i pohandlowania. Z czasem coraz częściej ich miejscem pracy były już tylko miejskie targowiska tak wciąż popularne w Holandii.

Jeszcze do lat 70. XX wieku wędrowny handlarz funkcjonował i w Polsce. Pamiętam jak przez wieś przejeżdżał czasami handlarz z furą obładowaną różnego rodzaju dobrociami pożądanymi w gospodarstwie: kosy, siekiery, motyki, sierpy, lampy naftowe, fajerki na kuchnię, sagany, patelnie, narzędzia i wszelkiego typu produkty żelazne. Czasami rolnik płacił w naturze, np. jajkami.

handlarz na wsi

Od walizki do domu towarowego

wędrowny handlarzOd początku XX wieku powstawały coraz większe sklepy, domy towarowe i supermarkety które szybko zagroziły istnieniu wędrownego handlarza. Było wielu słynnych handlarzy a ich nazwiska pamiętają jeszcze starzy Amsterdamczycy.

Niektórzy z wędrownych handlarzy potrafili z czasem zbudować olbrzymie imperium handlowe; tak jak to zrobili przodkowie dzisiejszych włąścicieli sieci domów towarowych C&A (1941: bracia Clemens i August Brenninkmeijer), V&D (1881: Anton Dreesmann i Willem Vroom) i Peek & Cloppenburg (1880: Johan Theodor Peek).

Dzisiaj klasycznych wędrownych handlarzy już nie ma chociaż nadal do drzwi przychodzą różni domokrążcy próbujący naiwnym gospodyniom coś sprzedać; to może być bukiet kwiatów, abonament na prąd, pocztówki, wiarę we właściwego boga lub sadzonki bratków. Powstały inne efektywne metody sprzedaży domowej na tzw. domowych party's gdzie zbierają się koleżanki i sąsiadki i kupują masowo plastyki Tupperware, staniki, szminki i perfumy.

Popularnym holenderskim powiedzeniem związanym z zawodem marskramera jest: "veel  in zijn mars hebben" - mieć dużo w głowie, mieć talent lub także zwrot "iets in zijn mars hebben" - coś skrywać.

Współcześnie słowo Marskramer każdy Holender zna z gęstej sieci sklepów ze sprzętem gospodarstwa domowego.

Więcej wymarłych zawodów w Holandii (i nie tylko):

Bednarz
Budzik miejski
Burłak
Celnik
Flisak
Górnik
Handlarz wędrowny
Herold
Latarnik uliczny
Mleczarz

Nakręcacz zegara
Sprzedawca nafty
Stróż nocny
Węglarz
Wikliniarz
Wytwórca chodaków
Wytwórca lin
Wytwórca mioteł
Wywoziciel szamba

1 komentarzy

Użytkownicy muszą być zarejestrowani i zalogowani, aby móc komentować.

Veel in zijne mars hebben,
d.w.z. veel verstand hebben; vgl. Amstelv. 6: Om je aan 't memoreeren van je mémoires te zetten daarvoor dien je toch wel iets in de mars te hebben; Nkr. IV, 17 Juli p. 4:

[p. 15]
Zij breken mij mijne carrière,
En 'k heb nog zooveel in mijn mars!
Bij mij weet zelfs jonker van Swinderen
Van diplomatie geen snars.
Onder eene mars verstaat men eigenlijk een korf, waarin een koopman, een marskramer, zijne waar draagt. Vgl. ook de zegswijze niet veel (of niets) te koop hebben, voor: niet veel (of niets) te zeggen hebben, naast het ww. uitpakken, laten zien wat men weet (fr. vider son sac). Syn. zijn iets onder zijne klip hebben (Rutten, 115); heel wat in zijn mandje hebben (Harreb. II, 64 b); in de benne hebben (Twente); in zijn kabas1) hebben. Hiernaast geen cent in de mars hebben, d.i. niets op zak hebben; Winschooten, 232: sij hebben qualijk een duit in de mars; eveneens in de 17de eeuw wat in den mars hebben, geldmiddelen hebben (Ndl. Wdb. IX, 263); vgl. verder Esopet, De gefopte bedrieger, 3; Dievenp. 81: Zoo juffrouw, vraag ik, biefstuk in huis en uw man geen verdienste in z'n mars?; De Arbeid, 14 Febr. 1914, p. 1 k. 1: Een handjevol syndicalisten met geen cent in de mars; Slop, 273: Al heb ik geen cent in de mars; Het Volk, 17 Jan. 1914, p. 5 k. 3: Ze had nooit geen cent in de mars. Wander III, 1819 citeert er hat etwas im Sack, vermag etwas zu leisten; fr. il a plus d'un tour dans son sac (eig. van een goochelaar); eng. to have something in one's wallet (Prick, 1283). Syn. Iets, veel in zijn ransel hebben.
1)kabas, mnl. cabas; westvl. kaba(a)s, karbaas; fr. cabas, mand, korf.

http://www.dbnl.org/tekst/stoe002nede01_...